( 205 ) 



bij de hand in de herbariën, waarin de gedroogde plant 

 niet zooveel in vorm, kleur, glans, enz. veranderd is, of 

 dergelijke in het oog vallende kenmerken kunnen den waar- 

 nemer op het spoor leiden, en hem spoedig het differen- 

 tieel karakter der levende plant herinneren. Bij het onder- 

 zoek der Hepaticae voldoet dit hulpmiddel slechts gedeel- 

 telijk aan het oogmerk; want hoe zorgvuldig ze ook ge- 

 droogd en geprepareerd mogen wezen, het mikroskopisch 

 onderzoek moet voor iedere soort herhaald worden, indien 

 men de afwijking in vorm, ontwikkeling en bewerktuiging 

 eener nog onbekende plant uit die familie wil bepalen. 

 Bij deze kleine plantjes neemt men nu de grootste afwis- 

 seling waar in vorm, stand, rigting en splijting der bla- 

 den, en omdat die meestal zeer digt bijeen geplaatst zijn, 

 den steng half omvatten, of daar langs afloopen, en daar- 

 enboven dikwijls met digt aanliggende amphigastria of 

 steunblaadjes zijn voorzien, zoo ontstaan er door aaneen- 

 groeijing dezer deelen niet zelden zeer gecompliceerde blad- 

 vormen, hoedanige bij grootere planten niet voorkomen, en 

 slechts door langdurige oefening kunnen begrepen worden. 

 De teêrheid en broosheid van het bladweefsel, ontstaande 

 uit het gemis van eene epidermis en van eene bladnerf, 

 maken het uiterst moeijelijk die bladeren en steunblaadjes 

 gaaf te isoleren, ten einde die afzonderlijk door den mi- 

 kroskoop te kunnen beschouwen, hetgeen bij het onder- 

 zoek van kleine planten van een vaster weefsel zooveel 

 gemak aanbrengt. 



Eene andere zwarigheid, die men ontmoet bij de onder- 

 scheiding van de soort of het geslacht der Hepaticae, wordt 

 dikwijls veroorzaakt door het ontbreken der vrucht aan de 

 planten-exemplaren. Hoe eenvoudig de vrucht in deze 

 planten-familie ook gevormd moge wezen, zoo moet men 

 echter tot dat einde volstrekt het verschil kennen, dat zij 

 vertoont in vorm en plaatsing, het zij aan het eind of ter 



