{ 155 ) 



deels door immer de subjectieviteit van den waarnemer in 

 het spel te brengen. Ik hoop het terug te brengen tot 

 eene zuiver objectieve oorzaak, welke 3ie tegengestelde om- 

 keering voor het bloote oog onvoorwaardelijk uitsluit, en 

 nog daarenboven van zelf op de gelijknamige omkeering 

 met lenzen past. Ik acht het gepast, de vroegere onder- 

 zoekingen en verklaringen, omtrent het te behandelen on- 

 derwerp, te doen voorafgaan; zoo ver het mij mogelijk was 

 zal ik das — desnoods met aanhaling van de eigen woorden 

 van den schrijver — deze mededeelen. Maar die verwikkeling 

 van begrippen, die verbinding vaak van mijns inziens te 

 scheiden verschijnselen, noopten mij, om wanneer ik de 

 historie van dit ééne wilde schrijven, al het overige daarbij 

 ook op te nemen. 



II. 



4. Bij FiscuER *) vond ik te zamen vermeld, dat, wan- 

 neer men een geldstuk, een stempel enz. onder het mi- 

 croscoop, of door eene verbinding van lenzen beschouwt, 

 het geldstuk dikwijls verdiept en de stempel dikwijls ver- 

 heven zal schijnen. Hij geeft een naanwkeurig overzigt 

 van de waarnemingen van gmelin, en haalt ter loops nog 

 JOBLOT aan, welke dien waarnemer reeds voorafging. Bij- 

 zonder schijnt hem de omgekeerde ligging gewigtig, die 

 een door lenzen gevormd toaar beeld, zoo als bekend is, 

 ten aanzien van het voorwerp erlangt ; want hij zoekt de 

 verklaring der illusie in de omstandigheid, dat wij het 

 licht van den verkeerden kant invallende zouden denken; 

 want, zegt hij , ons oordeel over verheven of verdiept rigt 

 zich naar de waarneming van licht en schaduw ; schaduw 

 beteekent op de lichtzijde eene verdieping en op de scha- 



•) Gesckichte der Physik. IV, p. 197. 



