( 189 ) ■ 



halp moeten roepen de gevolgen der sphaerische aberra- 

 tie, zoo als deze zijn aangewezen door moser *). 



Mogt ik den schilders eenen raad geven, hij zou deze 

 zijn: wanneer men, op de boven nader omschreven wijze, 

 eenen hollen vorm bij het heldere licht eener lamp omgekeerd 

 ziet, heeft zijn voorkomen, voor mij althans, eene verras- 

 sende overeenstemming met een zoogenaamd kaarslichtje. 

 Zoude nu welligt de aangename werking van zulk een 

 kaarslichtje ook niet te zoeken zijn in eene verdeeling van 

 licht en scliaduw, waarbij juist op de trekken het helderste 

 licht en de donkerste schaduw elkander begrenzen, zoodat 

 ook hier weder de fijnste trekken duidelijk door deze te- 

 genstelling worden afgeteekend en aangeduid? Ik wilde 

 nu hun, welke dit genre der schilderkunst wenschen te 

 beoefenen, aanbevelen om het voorkomen van zulk een 

 omgekeerden vorm en de verdeeling van licht en schaduw 

 op dezen aandachtig te onderzoeken. 



Eindelijk ; de verklaring, die ik heb getracht te verde- 

 digen, laat zich kort zamenvatten : een bolle vorm heeft bij 

 ons gewoon duidelijk zien, een eigen voorkomen, dat uit 

 de onzigtbaarheid van de dieper gelegen deelen der trek- 

 ken en uit den gang van licht en schaduw ontstaat, eu 

 facto alleen door dezen gang van het licht wordt bepaald; 

 een holle vorm heeft, bij gewoon duidelijk zien, een geheel 

 ander aanzien, dat voortvloeit uit de duidelijke en overal 

 en in alle rigtingen goed zigtbare trekken, terwijl hier de 

 gang van licht en schaduw onopgemerkt blijft; wanneer 

 wij een bollen vorm, met één oog en eenigzinsonduidelijk 

 zien verandert dit niets in zijn voorkomen, maar integen- 

 deel zal hij daardoor eerder nog des te beter als bol worden 

 waargenomen, omdat het scherpe zijner trekken nog meer 

 wordt uitgewischt en de verdeeling van licht en schaduw 

 zoo veel te duidelijker uitkomt ; wanneer daarentegen een 



*) Dove. Rt'perturium der J'hysik. V. p. 392. 



