( 223 ) 



beantwoordde aau hetgeen men gewensclit, verwacht, ge- 

 eischt heeft. Met reikhalzend verlangen verbeidde men de 

 geschiedverhalen eener reis, waarop de aandacht zoo zeer 

 gevestigd was geworden. Jaren verstreken en schier niets 

 werd wereldkundig, terwijl intusschen andereu, in te regt 

 beroemde prachtwerken, de schatten der planten- en der 

 dierenwereld van Oost-Indië blootlegden, en, gelijk men 

 het dikwerf gezegd heeft, hem het gras voor de voeten 

 wegraaaiden. Niet zonder eenigen wrevel wordt dergelijke 

 uitkomst betreurd, en beklaagt men zich over zooveel 

 tijd en over zooveel schatten, grooter dan ooit voor 

 eenig Nederlander ten koste werden gelegd, gelijk men 

 meent, verspild, zonder dat Regering en Volk daarvan 

 eenig nut trokken. Met moeite zelfs duldt men, dat daarbij 

 in rekening gebragt worden de drie bezendingen, door 

 schipbreuk verloren, waaronder vooral eeue prachtige ver- 

 zameling Conchyliën te gronde ging. 



Maar, M.M. H.H., zoo het oordeel over een afgestorvene 

 streng mag wezen, regivaardig zij het bovenal. Ook ik durf 

 het de mortuis nil nisi vere stellen boven het de mortuis nil 

 nisi bene. Bedrieg ik mij niet, dan is dit pligt in het be- 

 lang der waarheid, in het belang tevens van hem, over wien 

 men spreekt. Het is deze gang van denkbeelden, welke mij 

 noopt, om niet met angstvallige voorzigtigheid het stil- 

 zwijgen te bewaren over een feit, zoo dikwerf, al is het 

 ook niet in het openbaar, afgekeurd, veel minder om met 

 een behendig gekozen woord mijn eigen blaam te doen 

 vermoeden ; maar om veeleer de oorzaken op te sporen, 

 welke deze .ongunstige uitkomst te weeg bragten. Ik ging 

 daarin niet ligtzinnig te werk ; maar, vrij van alle voor- 

 ingenomenheid, onderzocht ik al de oorkonden, daarom- 

 trent onder mijn bereik. Doet men dit, dan geloof ik, en 

 verheng mij over deze overtuiging, dat niemand meer het 

 rci;t behoudt den staf over hki-Nwabdt te breken. Van 



