( 362 ) 



keil. De brief aan den Minister zet nu verder uiteen, 

 waarom het zoogenaamde mundo-motorium ongeschikt is, 

 om juiste denkbeelden te doen ontstaan omtrent de wezen- 

 lijke snelheden, waarmede de aarde zich om de zon en om 

 hare as beweegt. Over het denkbeeld, om den toestel van 

 BonNENBERGER op een planetarium te plaatsen, wordt geen 

 gunstig oordeel uitgesproken, en dit door daartoe bijge- 

 bragte gronden gestaafd. Voorts wordt aangegeven, dat de 

 lieer gleuns wijst op de werktuigelijke middelen, waardoor, 

 bij de gewone planetaria, de aarde en planeten in beweging 

 worden gebragt, en dat hij daar tegenover stelt de meer 

 vrije bewegingen bij het mundo-motorium. De brief der 

 Akademie erkent, dat eene beweging door werktuigelijke 

 toestellen, raderen enz. voortgebragt, geheel van de natuur 

 afwijkt, en dat bij het mundo-motoriurn de eenmaal voort- 

 gebragte bewegingen meer vrij zijn, en het niet te ont- 

 kennen is, dat zij dus ook meer overeenkomstig de natuur 

 zijn. In zoo verre zonde het mundo-motorium eenige voor- 

 keur verdienen boven een gewoon tellurium Maar, daar- 

 gelaten nog, dat men daarbij toch ook, en den arm en 

 den vinger moet wegdenken, om alleen de om de zon loo- 

 peiide en om hare as draaijende aarde te zien, zoo hand- 

 haaft zich het parallelismus van de as der aarde, in het 

 toegezonden werktuig, veel te kort, om zulk eene voor- 

 stelling te geven. En, indien de as der draaijende aarde 

 al i'.eer spoedig eene andere rigting verkrijgt, dan open- 

 baart zich juist het tegendeel van hetgeen aangewezen moet 

 worden. Mogten andere exemplaren hieromtrent betere uit- 

 komsten aanbieden, dan zouden zij meer aan liet doel dur 

 zamenstelling voldoen, raaar het weinige paedagogische nut, 

 dat hieruit — zoo al — te trekken is, weegt niet op tegen de 

 anderszins geopperde bedenkingen, en zoude met den toe- 

 stel van BOUNE.NBERGEK alleen ook te verkrijgen zijn. Naar 

 aanleiding van een en ander meent de Akademie, dat er 



