— iU — 



cellen (die dikkere vloeistoffen bevatten) om dunnere vloeistof- 

 fen op te nemen, — de endosmose, dat eigenaardig opslorpings- 

 vermogen, heeft in de wortelcellen en ook in andere meer inwen- 

 dig gelegen cellen in het koudere jaargetijde zoowel als in den 

 zomer plaats. Met andere woorden, waar leven is moet ook bewe- 

 ging zijn. De beweging, die hier plaats heeft, bestaat in de ver- 

 plaatsing, de wisseling van vloeistoffen van de eene met die van 

 de andere celholte. Die bewegincf en de aanvoer en wisselinjc van 



DO O 



stoffen, die zij noodzakelijk te weeg brengt, is de eenige oorzaak 

 van den groei. Zij moet, al is het dan ook in mindere mate, plaats 

 hebben in de deelen onder den grond, zelfs dan wanneer de koude 

 van den winter allen groei en ontwikkeling stremt, — wanneer de 

 natuur den oppervlakkigen beschouwer zelfs geen spoor van leven 

 doet erkennen. Hoe nu dit mogelijk zij, dit is uit de volgende oor- 

 zaken te verklaren. 



Wanneer de aarde als 't ware in eene korst van ijs is veranderd , dan 

 is echter op eenen betrekkelijk geringen afstand van de oppervlakte de 

 warmte des bodems hooger dan die van de lucht. Het is proefonder- 

 vindelijk bewezen, dat de boomen innerlijk eenen anderen graad van 

 warmte hebben dan de omringende dampkring. Men heeft bevonden 

 dat zelfs dan, wanneer de thermometer beneden het vriespunt is ge- 

 daald en de lucht dus koud is, terwijl water overgaat tot eene 

 vaste gedaante, tot ijs, de boomen innerlijk warmer zijn. Men 

 boorde des winters openingen in stammen, men stak daarin ther- 

 mometer-bollen , en het kwik stond in de buizen eenige graden hoo- 

 ger, dan in die van naast de boomen in de vrije lucht opgehangen 

 thermometers. De boomen behouden , naar 't schijnt , dien eigenen 

 graad van warmte, niettegenstaande al de wisselingen van de tem- 

 peratuur der lucht. Dit is grootendeels te verklaren uit de alge- 

 meen bekende eigenschap van planten-stoffen , vooral van hout (en 

 bijgevolg inzonderheid van boomstammen), om de warmte niet ge- 

 makkelijk af te staan, of eenen anderen warmtegraad van de omrin- 

 gende ligchamen aan te nemen. Men noemt die planten-stoffen 

 daarom "slechte warmte-geleiders." 



Wij bevinden ons reeds op den weg, geachte Lezer, om som- 



