— 55 — 



dood en ontbinding ; de hoop van den landman op eenen ruimen oogst 

 was verdwenen. Velen voorspelden slechte oogsten voor opvolgende 

 jaren en gaven den raad om het stelsel van den landbouw te ver- 

 anderen. Een ongewoon heet zomerweder was vooraf gegaan, en 

 werd door plotselijk dalen van den thermometer, door slagregens 

 en koude dagen gevolgd. Het gewas, dat te weelderig was uitge- 

 groeid, werd op eens in zijnen groei, in zijne uitwaseming ge- 

 stoord. De aangevoerde stof moest in de plant terug blijven, zij 

 kon nergens uitweg vinden; de knol was niet rijp, het njeel niet 

 gevormd, maar dreef als in een te overvloedig vocht, dat stilstond 

 en weldra tot verrotting moest overgaan. Het loof en de steng 

 verwelkten , verrotten. Zie daar , dunkt mij , de eenvoudige eerste 

 oorzaak en het beloop van eene ziekte, die een volksramp werd 

 hier en elders, en waarvan elk jaar ons in meerdere of mindere 

 mate de treurige gevolgen doet zien. 



De bladen zijn te vergelijken met de longen en de huid der 

 dieren. Zij ontlasten het ligchaam van stollen, die, zonder schade 

 van het geheel, in de massa niet kunnen terug blijven. Maar, ter- 

 wijl zij nu de sappen optrekken, worden zij zelven er door gevoed 

 en ontleenen zij uit de opgestegen vloeistof de bestanddeelen voor 

 hunne eigene ontwikkeling. Bij den aanvang bleek, dun, vliezig, 

 teeder in hun zamenstel, worden zij later allengs dikker, meer vezelig, 

 soms, men zou zeggen lederhard, donkergroen en blinkend. Zoo 

 zijn zij gesteld midden in den zomer. En later? Men ziet ze de 

 groene kleur wUengs verliezen, geel worden, slap neder hangen. 

 Andere worden rood, zij krijgen de eigene kleuren, die wij najaars- 

 kleuren noemen , en die aan bosschen en lusthoven zulk eene eigen- 

 aardige bekoorlijkheid verschaflen, welke in het najaar het leven 

 op het land veraangenaamt, en zoo noode bosch en velden voor 

 het stadsgewoel doet verwisselen. De eik wordt bruin, de zwarte 

 beuk verbleekt, de esch verliest het groene kleursel, de ahorn 

 wordt geel en zwart, de wilde wijnstok purperkleurig , de kornoelje 

 rood en geel, — het geheel geeft een eigenaardig bont mengsel 

 van de schoonste schakeringen , waarbij niets aan lente- , noch zomer- 

 getijde denken doet. Maar al dat schoone is niets dan de aan- 



