— 60 — 



als zeker vaststellen , dat het einddoel daarvan moest zijn het daad- 

 werkelijke nut, dat hare toepassingen kunnen aanbrengen voor ieder- 

 een in het dagelijksche leven. Geen wonder dan, dat zij, die op 

 eenen nog lageren trap van geestontwikkeling staan, zij, die zich 

 enkel in het bedrijvige leven bewogen en gevormd hebben, aan zui- 

 vere wetenschap slechts eene geringe waarde toekennen, zoolang zij 

 geene in het oog springende toepassing heeft. 



"Maar waartoe dient dat?" is immers de gewone vraag van menigeen, 

 wien men een werktuig heeft vertoond en verklaard, dat bestemd is 

 om de eene of andere waarheid uit de natixurleer te bewijzen, aan- 

 schouwelijk te maken, of verder na te sporen; en de verwondering 

 is op zijn gelaat te lezen, als hij verneemt dat daartoe alleen dat 

 geheele zamenstel bestemd is. Biedt men hem aan, om hem een 

 denkbeeld te geven van eenige nieuwe toepassing van het stoom- 

 werktuig, of van eene nieuwe wijze om linnen te bleeken, hij zal 

 met belangstelling toeluisteren ; maar spreekt men hem van eene 

 nieuwe ontdekking, die nog geene dadelijke toepassing gevonden 

 heeft , dan hoort hij toe voor een poos , maar leidt weldra het gesprek 

 op een ander onderwerp. Voor hem is de wetenschap, zonder hare 

 toepassingen, een zielloos ding: hij waardeert den boom, niet om 

 de schaduw die hij geeft, of om zijnen fraaijen bladerdos, maar al- 

 leen om de vruchten die hij oplevert. 



Maar de natuuronderzoekers zelve dan, wat kiezen deze? Indien 

 de noodzakelijkheid tot zoodanige keuze waarlijk voor hen bestond, 

 dan zou deze zekerlijk hoogst moeijelijk wezen. Immers, bezit aan 

 den eenen kant het denkbeeld veel aanlokkends, om alle krachten 

 van zijnen geest uitsluitend dienstbaar te maken aan het doel, om 

 het menschdom te verrijken met eenige dadelijk nuttige uitvinding, — 

 aan den anderen kant, is er iets zoo onweerstaanbaar bekoorlijks 

 in eene beoefening der natuurwetenschappen om haar zelve alleen, 

 iets zoo onmiskenbaar zielverhefiends in het zoeken^ alleen om te 

 vinden^ in het bewustzijn, dat men door zijne nasporingen en 

 proefnemingen vragen rigt tot de Natuur, en haar, vooral door de 

 laatste , als het ware dwingt ze te beantwoorden , dat er zeker geene 

 verdere aansporing noodig is voor hem, die dit genot ééns heeft ge- 



