DE ZELFST.\:NDmHEID DER ZIEE, 



GESTAAFD DOOR EENE BESCHOUWING 



VAN DEN MENSCH ' 



IN ZIJNE VERSCHILLENDE ONTWIKKELINGS-TIJDPERKEN. 



DOOR 



Prof. J. L. C. SCHKOEDEE VAN DEK KOLK. 



VV anneer wij rondom ons de werken der Natuur gadeslaan, en 

 op hare oneindige verscheidenheid en rijkdom acht geven, waarbij 

 alles in eene harmonische orde tot een geheel zamenwerkt, dan 

 trekt niets onze bewondering sterker dan de alom verspreide over- 

 vloed van leven en beweging in het organische rijk, hetwelk, zoo 

 wel in plant als dier, bij de aanhoudende afwisseling van worden 

 en vergaan, toch in zijn geheel in stand blijft, zonder dat wij den 

 verborgen werkman ontdekken, die dit alles drijft en zamenhoudt. 

 Werpen wij echter onzen blik op één enkel levend voorwerp en 

 trachten wij daar het verband tusschen de werkingen van het leven 

 en zijne oorzaken te ontdekken, dan vinden wij geene mindere 

 orde en harmonie, en komen tot de overtuiging, dat in de schep- 

 ping overal middel en doel te zamensmelten; dat ieder deel daar 

 is en werkt niet alleen voor zich zelven , maar ook voor het bestaan 

 en leven van het geheele ligchaam ; dat alles juist zoo volgens eene 

 ondoorgrondelijke wijsheid is geschikt, en iedere plant en ieder 

 dier juist zóó zijn gevormd, dat zijne inwendige werkingen en 

 krachten aldus zijn geregeld, en zijne begaafdheden en eigen- 

 schappen in zulk eene harmonische orde te zamenwerken , als voor 



9 



