— 182 — 



Terstond nadat het pas geboren kind de hem nieuwe wereld is 

 ingetreden, ontwaakt het uit den tot hiertoe ongestoorden slaap, 

 waarin het naauwelijks eenige prikkels van buiten ontvangen kon, 

 door voor hem geheel vreemde nooit gevoelde indrukken', zijne 

 zintuigen bezitten echter nog niet de volkomene geschiktheid om 

 die met juistheid over te brengen, en zijne nog niet ontwikkelde 

 geestvermogens zijn nog onvatbaar om die behoorlijk te kunnen 

 opnemen en onderscheiden; het zijn slechts indrukken en gewaar- 

 wordingen, nog geene waarnemingen. 



Zijn eerste zieleleven bestaat nog alleen in het tijdelijk ontvan- 

 gen van die indrukken, die hij nog niet begrijpt; hij treedt in de 

 eerste oefenschool om de ontvangene gewaarwordingen te leeren 

 opnemen en te onderscheiden, en zoo door menigvuldige herhaling 

 die eerst later meer en meer te erkennen en te leeren verstaan; die 

 zinnelijke indrukken geleiden tot waarnemingen; zij zijn als 't ware 

 het voedsel voor den geest, hetwelk de wereld hem aanbiedt, de 

 eerste stof voor zijn denken. Behalve den nieuwen indruk van het 

 licht, hetgeen zijne oogen treft, schijnt hij naauwelijks eenige 

 andere gewaarwording te ondervinden , dan van het hem vreemde 

 gevoel van honger of dorst; vroeger bestendig gevoed, wordt hij 

 nu reeds spoedig uit den hem weldadigen slaap , waarin hij als 't ware 

 zijn vruchtleven voortzet, door het eerste onaangenaam gevoel van 

 honger of dorst gewekt, hetgeen hem het onwillekeurig geschrei 

 afperst; zijne eigene stem, die hij hierbij slaakt, behoort zelfs onder 

 zijne eerste gewaarwordingen. Voor alles echter heeft de weldadige 

 Natuur gezorgd ; de bewegingen , tot het zuigen noodzakelijk, worden 

 niet door den wil of het verstand bestuurd, maar zij zijn in den 

 beginne onwillekeurig; zoodra iets zijne gevoelige lippen aanraakt, 

 volgt van zelve deze zuigende beweging, en ook kinderen zonder 

 hersenen geboren, 'verrigten dat zuigen even volkomen. Zoo lang 

 het kind nog niet in staat is zijn eigen ligchaam te beheerschen, 

 wordt dit bestuur door eene eigene kunstige inrigting van het 

 ligchaam overgenomen; voor alles is gezorgd en niets is aan zijne 

 onervarenheid en nog niet bepaalden wil en werkkracht overgelaten. 



Aan de zachte warme moederborst wordt ziine eerste behoefte 



