— 134 — 



hierin bevatte lenzen schijnt nog vrij lang zijn gezigt meer voor 

 nabijzijude voorwerpen te beperken, en de onbewegelijkheid zijner 

 oogappels gedurende de eerste dagen, en het hier dikwijls nog 

 tusschen gespannen vliesje, schijnen zijn gezigt nog eenigzins te 

 verduisteren; hij verheugt zich in het licht, maar ziet nog niet, 

 dat is, neemt nog niet waar. 



Hij volgt eerst het licht, daarna lichtende voorwerpen en hunne 

 beweging, en spoedig beginnen deze herhaalde indrukken eene eigene 

 werkzaamheid van 'den geest op te wekken, die, hierdoor als uit 

 zijnen slaap ontwaakt, zijne eigene werking begint te toonen; het 

 licht maakt hem reeds eenen aangenamen indruk, en spoedig geeft 

 hij in het donker zijn ongeduld te kennen; door de gedurige 

 herhaling begint hij in de eerste maanden tot eene zekere er- 

 kenning der voorwerpen te geraken; het vreemde schijnt hem 

 eenig genoegen te geven, en het eerste onwillekeurige lachje om 

 zijnen tederen mond brengt in de tweede of derde maand reeds 

 zijne bespiedende moeder in verrukking over de snelle ontwikkeling 

 van haren lieveling. In de derde maand drukt hij zijn welgevallen 

 of onlust reeds duidelijk uit. Hiermede neemt het geheugen en 

 de vatbaarheid om indrukken te verbinden toe. Vroeger liet hij bij 

 het gevoel van ^longer zoo lang zijne stem liooren , tot dat hij , aan de 

 borst gelegd, zijne bevrediging vond in het zuigen; op de derde 

 maand wordt hij doorgaans reeds stil, zoo spoedig hij om te zuigen 

 wordt opgenomen; hij weet nu al door herhaalde ondervinding, dat 

 het voldoen aan zijne behoefte weldra volgen zal; nog een weinig 

 later, en hij ontdekt de gevolgen van zijn schreeuwen, en doet dit 

 nu opzettelijk om iets te verkrijgen. Zoo begint zich eene eigene 

 werkzaamheid van den geest te ontwikkelen, zijn geheugen wordt 

 sterker, en zijnen wil geeft hij te kennen. Indedaad eene merk- 

 waardige verschijning; staan wij hierbij eenige oogenblikken stil. 

 Men zegt: ziel en ligchaam zijn één, of ziel is niets anders dan 

 hersen- of zenuwkracht; maar toont ons dit de Natuur, als wij 

 haar onbevooroordeeld waarnemen? Wij kennen geen zenuw- of 

 hersendeel, of het werkt alleen en bepaald op dezelfde wijze op 

 eenen ontvangen indruk terug, maar niet uit zich zelven. Hier zien 



