— 137 — 



zij bedwingen hunne hartstogten veel moeijelijker dan blindgebo- 

 renen ; zoo roert ons de toon der klagt veel sterker dan het gezigt 

 van eene ongelukkige: het geluid werkt meer op het gevoel en 

 spreekt tot het gemoed, het gezigt werkt meer op het verstand. 



Met zijne meerdere ontwikkeling begint hij ook spoediger het 

 vreemde en ongewone van het reeds bekende te onderscheiden; hij 

 staart eerst den vreemden met wijd opgespalkte oogen aan, wendt 

 dan het gelaat af, verschuilt zich aan de moederborst, en begint 

 te schreijen; eene nieuwe aandoening, de vrees vertoont zich, en 

 hij wordt angstig en eenkennig bij het naderen van eenen onbekenden. 



Evenzoo begint hij datgene, wat hem aangenaam en opmerkelijk voor- 

 komt, te herkennen; hij verlangt dat ook te grijpen, en in dat 

 verlangen om het te vatten ontwikkelt zich de eerste begeerte tot 

 het bezit; hij is nog geheel egoïst, het denkbeeld, dat iets ook aan 

 eenen anderen kan toebehooren, verkrijgt hij veel later en eerst 

 door opoflering en gemis; zoo iets vordert een overwinnen zijner 

 begeerte, een eigen bedwang over zich zelven; en geen wonder, dat 

 dit het kind moeijelijk valt, als wij zien, dat in dit punt zoo vele 

 menschen hun geheel leven door kinderen blijven. 



Worden zijne begeerten gedurig bevredigd, bemerkt hij, dat men 

 gedienstig zijne wenschen voldoet en hem geeft wat hij verlangt, 

 zoo leert hij meer en meer de heerschappij kennen van zijnen wil, 

 en verschaft zich door geschreeuw, hetgeen hij niet dadelijk bemag- 

 tigen kan. Geeft men hier niet altijd acht op, en onthoudt men 

 hem soms, wat hij verlangt, dan leert hij de wet der noodzakelijkheid 

 kennen, zijne begeerte te bedwingen, hij onderwerpt zich aan orde, 

 en leert te gehoorzamen. Integendeel door te spoedige bevrediging 

 zijner wenschen , verwent men hem tot een dwingend begeeren ; door 

 eindelijk toegeven voedt mén zijne eigenzinnigheid, en de kracht 

 om zich zelven te beheerschen, de hoogste kracht in den mensch, 

 blijft hem vreemd; zijne hoogere ontwikkeling wordt vertraagd, hij 

 wordt eigenzinnig en halstarrig; hij blijft kind en is voor zijn 

 geheel volgend leven doorgaans verdorven , indien niet tegenstand en 

 dwang der omstandigheden later zijnen verijzerden wil leeren buigen. 



Met elke verdere maand neemt het kind sterk toe in ontwikke- 



