— 140 — 



mensch boveh de dieren de vatbaarheid verkrijgt om zijnen reeds 

 zoo veel hoogeren aanleg en zijn verstand te ontwikkelen; het is 

 door hulp en middel van het ligchaam, dat het verstand wordt 

 opgekweekt; maar zijn nu daarom onze geestvermogens en gedachten 

 werkingen der stof en krachtsontwikkelingen van het ligchaam, of 

 wel, zijn zij de werkingen van een bijzonder zelfstandig vermogen, 

 een eigen beginsel , tot wier ontwikkeling het ligchaam moet dienst- 

 baar zijn ? Met andere woorden , is onze geest even als bij de dieren 

 om het ligchaam, of is het vergankelijke ligchaam om den geest, 

 en slechts zijn tijdelijke dienaar, door wiens hulp de geest zich 

 ontwikkelen kan? Het antwoord op deze vragen zal ons, zoo ik 

 hoop, straks nog duidelijker worden. 



De taal, dat voortreffelijk eigendom van den mensch, is, zoo 

 als BURDACH juist aanmerkt, {BUcke ins Lehen, II B. pag. 189) 

 niet alleen een gevolg van het maaksel van zijn ligchaam en stem- 

 werktuig. Vele dieren kunnen woorden nabootsen en uitspreken, 

 zonder daarom de spraak magtig te zijn, terwijl de stomme zich 

 in plaats van de spraak eene gebaardentaal eigen maakt, zoo als 

 geen dier bezit. Zij berust op zijn vermogen om het algemeene 

 aan de verschijnselen in begrippen op te vatten, en op het streven 

 om het begrip in een als teekeu dienende zinnelijke vorm weder van 

 zich te geven, zoodat door de wijze, waarop deze teekens met 

 eikanderen verbonden kunnen worden , iedere gedachte uitgedrukt 

 worden kan. De taal is niet regtstreeks door de natuur gegeven, 

 want ieder volk heeft eene andere, maar is door de eigene werk- 

 zaamheid van den geest uitgevonden. Slechts de aandrift er toe is 

 ingeplant; indedaad zoude het kind, indien het in gemeenschap 

 van anderen geene taal hoorde, zich eene eigene taal scheppen. 

 Dat bewijzen de doofstommen, en zelfs zij die blind en doofstom 

 geboren zijn, leeren'ctoor het gevoel te spreken en zich volkomen 

 ontwikkelen, niettegenstaande hun geest van verre de meeste in- 

 drukken der zintuigen is uitgesloten. Zoo weinig zijn de geest 

 en het gemoed het gevolg van de indrukken der zintuigen, maar 

 toonen integendeel een eigen zelfstandig' beginsel, hetgeen in het 

 ligchaam huist, dat ik het niet van mij verkrijgen kan het volgende 



