— 142 — 



van haar af. Voor hare speelgenooten en speelgoed had zij nu geen 

 zin meer. Bij de latere scheiding der moeder bewees zij, het nu 

 negenjarige meisje, even veel verstand en beradenheid als diep ge- 

 voel; zij begeleidde hare moeder bij de afreis tot voor het huis, 

 waar zij zich vast aan haar klemde; tastte toen rondom de moeder 

 heen om te weten , wie in hare nabijheid was. Toen zij nu eene zeer 

 geliefde meesteres bemerkte , vatte zij deze met de eene hand , terwijl 

 zij de andere krampachtig aan de moeder vastklemde ; liet deze toen 

 los , keerde zich om , en hield zich snikkende aan de meesteres vast. l) 



Drukt deze roerende opwelling van gevoel en liefde, deze wer- 

 king van het verstand, waartoe zoo weinige zinsindrukken toegang 

 hadden, nu niets meer uit dan eene eenvoudige stofwerking uit 

 stofwisseling geboren? Of niet veeleer een eigen zelfstandig wezen, 

 hetgeen, niettegenstaande hare veel gebrekkiger zinswerktuigen, dan 

 bij eenig dier bestaan, zich boven alle beletselen verhief, en 

 zelfstandig en vrij zich ontwikkelde? 



Het is niet door gedurige herhaling der zinsindrukken, dat 

 onze zintuigen scherper worden, wij vernemen dan op het laatst 

 die naauwelijks meer, maar alleen door de eigene zelfstandige op- 

 merkzaamheid van den geest op deze of gene gewaarwordingen, 

 waardoor wij fijner leeren opmerken; de blindgeborene voelt veel 

 fijner, maar na de herstelling van het gezigt, verliest hij langzaam 

 dat fijner gevoel, doordien zijne opmerkzaamheid nu van het gevoel 

 meer naar het gezigt wordt afgeleid. Het is dus de eigene zelf- 

 standige werking van den geest, en niet die van het zintuig, die 

 ons de geschiktheid geeft tot fijnere waarneming, en zoude deze 

 geest zelve dan niet een zelfstandig iets zijn? De blind en doof- 

 stomme JAMES MITCHELL in Schotland leerde niet alleen zijn huis 

 maar zelfs den omtrek kennen, ging alleen wandelen, en kwam ter 

 geschikter tijd te huis, ofschoon hij slechts het gevoel had, het- 

 geen hem geleiden kon (buudach 1. c. pag. 36). Eene menige tref- 

 fende voorbeelden voert burdach aan van de ontwikkeling, en de 



1) Uitvoeriger berigten over laura bridgman kan men vinden in de Vaderlandsche 

 Letteroefeningen, 1844, Mengelwerk, blz. 18 en 67. 



