— 144 — 



die hierbij minder door toevallige uitwendige omstandigheden en 

 indrukken, dan wel door eigen wil en inspanning gerigt wordt. 



Zoo groeit hij op en wordt , van kind , knaap en eindelijk jongeling ; 

 in geen dier rekte de Natuur de jeugd en leertijd zoo lang, als 

 in den mensch, want hij alleen moest alles leeren, en tot hoogere 

 vorming zich voorbereiden. Hierbij openbaart zich reeds spoedig het 

 verschil der sekse, in de meer woeste spelen van den knaap, die 

 zijne ligchaamskrachten en zelfstandigheid wil oefenen, en van de 

 zijde van zijnen geest de zaken dieper doorgronden; terwijl het 

 zachtere meisje hem in algemeene ontwikkeling, in takt en gevoel 

 voor het ware, goede en schoone voorbijsnelt, doch waarbij de tijd 

 mij verbiedt stil te staan. Genoeg om aan te toonen, hoeveel 

 deel het ligchaam heeft aan de geheele ontwikkeling van den geest 

 en van het gemoed. Eeeds in het kind en den knaap vertoont zich 

 de aanleg, ja het geheele karakter, en ontwikkelen zich sterker in 

 den jongeling. Het verschillend gestel geeft aan lederen individu 

 die wijziging en kleur, die later in bet aan ieder bijzonder eigen tem- 

 perament overgaat, zoodat in hetzelfde gezin elk kind zijnen eigenen 

 aard en aanleg vertoont. Kinderlooze ouders, zonder ervaring 

 kunnen hierover zeer wijs redekavelen, en meenen dikwijls, dat het 

 pas geboren kind een wit onbeschreven blad papier is, waarop de 

 ouders naar goedvinden kunnen schrijven, wat hun het beste voor- 

 komt; — de ondervinding leert, dat het papier reeds door de natuur 

 volgeschreven is, en men zich gelukkig mag achten, als men de 

 zinnen kan verbeteren, en hier een comma, daar eenen semicolon 

 er tusschen kan plaatsen, en vooral als men ter geschikter plaats 

 een punctum mag zetten. De ziel moge wel oorspronkelijk één 

 zijn, maar zij is het oog, en het ligchaam de bril, waardoor ieder 

 met zijne kleuren onder verschillende vergrooting en naauwkeurig- 

 heid alles rondom ïich waarneemt; of wel het ligchaam is een 

 eigengestemd muzijkinstrument, hetgeen de indrukken der buiten- 

 wereld met deze of gene bijzondere toonen meer of minder levendig 

 overbrengt , waardoor het gemoed anders gestemd wordt. Het is het 

 ligchaam, door welks hulp de geest zich niet alleen vormt, maar 

 ook naar ieders gestel eene eigene wijziging ontvangt, die weder 



