— 146 — 



niet op eene eigenaardige wijze de inwerking van liet ligchaam 

 en de hieruit opwellende begeerten op den geest, dat onder de 

 krankzinnigen velen zich hooger wanen , en meenen vorsten , ko- 

 ningen of keizers te zijn en over raillioenen te kunnen beschikken. 

 Anderen gelooven zich slecht, misdadig of van God verlaten. Maar 

 nimmer heb ik eenen krankzinnigen gezien, die zich deugdzamer, 

 braver, menschlievender geloofde dan een ander. 



Ontneem echter den moedigen jongeling door een sterk bloed- 

 verlies of ziekte zijne kracht , — en zijn moed en opgewektheid, zijne 

 zucht om iets te ondernemen, zijn verdwenen, maar zijn verstand 

 is niet verloren , zijn zedelijk gevoel is niet uitgedoofd. Toont 

 dan de Natuur niet duidelijk hierin, dat de ziel een eigen zelf- 

 standig wezen is, hoe afhankelijk ook van het ligchaam, maar niet 

 één met haar, niet geheel afhankelijk en met haar verkwijnende. 



Bij het krachtig gestel van den jongeling ontkiemen echter ook 

 nieuwe gewaarwordingen , levendige , sterke indrukken , en de stormen 

 der hartstogten en neigingen bestoken zijnen geest. Het is het 

 belangrijkste, maar tevens gevaarlijkste tijdstip des levens; het is 

 de strijd der heerschappij tusschen ligchaam en ziel; het is de 

 strijd, waarvan het zal afhangen, wat hij eenmaal worden zal, of 

 hij zich zelven en zijne begeerten zal overwinnen en eens door 

 eigene kracht als man leeren vaststaan , dan of hij voor de indruk- 

 ken , begeerten en neigingen zal bezwijken , en door het opvolgen 

 zijner driften tot den onmondigen staat van het kind teruggekeerd, 

 als dronkaard, wellusteling of hebzuchtige misdadiger zal verloren 

 gaan. Gelukkig treedt hem hier een stille genius ter zijde, die 

 hem door alle kronkelingen des levens geleiden kan, en die, moge 

 hij ook al een tijd lang voor zijne stem doof zijn, hem nimmer 

 geheel verlaat ; het is de alleen den mensch eigene stem van het 

 geweten, het is het 'gevoel van pligt, regt, deugd en godsdienst, 

 hetgeen in dezen strijd hem den palm der overwinning aanbiedt. 

 Dit is niet eene verkregene kunde; ook zonder door menschen 

 daarvan onderrigt te zijn, weet een doofstomme, en zelfs een blinde 

 doofstomme door zijn ingeschapen gevoel, wat goed en boos, wat 

 regt en onregt is. (Buebach, Blicïce ins Lehen^ pag. 46). 



