— 150 — 



om de teugels van het verstand te voeren. A'^apot.eon had eenen 

 pols van gewoonlijk slechts 40 slagen, dus nagenoeg de helft van 

 die van een gewoon mensch, en zekerlijk bragt dit zeer veel toe 

 om hem zijne koelbloedigheid en bedaardheid in de gewigtigste 

 oogenblikken van zijn stormvol leven te doen behouden; maar wie 

 zal aan napoleon om zijnen tragen bloedsomloop helderheid van 

 geest en krachtige snelle zielswerking ontzeggen? 



De hersenen van een volwassen man zijn noch door het anato- 

 misch mes, noch door het zorgvuldigst mikroskopisch onderzoek 

 van die van eenen jongeling of zelfs van eenen knaap te onder- 

 scheiden, en echter welk een verschil in den geest! Bewijst dit, 

 dat geest hersenkracht is, waarom, vraag ik alweder, is dan bij 

 de meer levendige stofwisseling en werking in de hersenen van 

 eenen knaap niet ook het volle verstand van den rijpen leeftijd 

 aanwezig? Toont ons integendeel de Natuur in dit alles niet dui- 

 delijk, dat onze geest een afzonderlijk zelfstandig beginsel, een 

 eigen vermogen is, dat wel door middel van het ligchaam zich hier 

 ontwikkelt, en streeft naar volmaaktheid, maar daarom nog niet 

 met het ligchaam één is ? 



Doch ik zoude vreezen al te wijdloopig te worden, indien ik 

 langer hierbij stil stond. Ook meen ik het reeds gezegde toereikend 

 te zijn voor het hier beoogde doel. Gaan wij thans over tot onze 

 laatste afdeeling , namelijk : de beschouwing van den ouderdom en 

 de grijsheid. 



In het algemeen doet men de grijsheid onregt, wanneer men zich 

 deze onder het beeld van eenen afgeleefden, stompen, dofi'en en 

 kouden mensch afschildert. Het is waar, de grijsheid heeft hare 

 gebreken, waarvan echter vele de wrange vruchten zijn van 

 vroegere leefwijze; maar daarom behoeft men het bpeld van eenen 

 grijzen niet te leenén van ziekelijkheid, evenmin als het beeld der 

 jeugd van eenen teringachtigen jongeling, omdat deze ziekte meer 

 aan de jeugd eigen is; wij bedoelen eenen gezonden grijsaard, en 

 vragen, welke veranderingen in het gestel de stemming geven aan 

 zijn geest en gemoed? Teregt zegt burdach: "het leven is in zijn 

 wezen van het begin tot aan het einde eene hari^onische uiting 



