— 157 — 



Siberië, in Europa en Noord- Amerika gescliiedt, en te gelijk aan 

 den zuidpool in eene tegenovergestelde rigting volbragt wordt? 

 Of komt het met de verscliijnselen der trage stof overeen , als de 

 electrische telegraaf onze berigten in een klein breukdeel eener 

 seconde over een groot deel van den aardbol heenvoert? 



Het is naar mijne meening voor een groot deel de ongelukkige 

 onderscheiding van stoffelijk en onstoffelijk, die hierin tot zoo vele 

 verwarring leidt. Zoude men niet veiliger doen, door in de Natuur 

 te onderscheiden, wat wij door onze zintuigen kunnen waarnemen, 

 en hetgeen daaraan onttrokken is? Wie geeft immers ons het regt 

 om te beslissen, dat de perken der Natuur niet de grenzen onzer 

 zintuigen overschrijden, en dat in hare schatkameren geene zelf- 

 standigheden bestaan kunnen, die wij niet waarnemen, niet meten 

 noch wegen kunnen? Liever wil ik dan onzen geest houden 

 voor eene zelfstandigheid buiten het bereik onzer zintuigen, en 

 onttrokken aan de wetten van de stof der aarde, dan een geloof 

 opgeven, hetgeen door de Natuur zelve ons is ingeschreven. — 

 Is het immers een door de Natuurkundigen algemeen aangenomene 

 stelling, dat geene stof, geene zelfstandigheid , zelfs niet het kleinste 

 atoom uit de schepping verdwijnt, dan moet ook deze hooge zelf- 

 standigheid onsterfelijk wezen. 



Maar vinden wij dan ten slotte dergelijke eigenschappen aan 

 onze ziel ? — Om niet van het dierlijk magnetismus te spreken , waarvan 

 niet alle verschijnselen ontkend kunnen worden, zal ik het wagen, 

 mij slechts op twee mij zelven voorgekomen voorbeelden te beroepen , 

 van twee door mij op verschillende tijden waargenomene zieken, 

 waarvan de eene mij met hooge ontroering 's morgens verzekerde , 

 dat hij door eene hem onverklaarbare gewaarwording den dood van 

 zijnen vader had vernomen, de andere van haren echtgenoot; beide 

 wisten niets van hunne ongesteldheid, en drie dagen later ontving 

 ik uit eene afgelegene provincie het berigt, van den dood van den 

 vader, bij de andere den volgenden dag nit eene nabijgelegene stad, 

 van haren echtgenoot, en wel beide op hetzelfde oogenblik der 

 gewaarwording voorgevallen. Ofschoon ik omtrent dergelijke ver- 

 halen ten ernstigsten voor ligtgeloovigheid en zelfs bijgeloof moet 



