— IGi — 



den meuscli, het edelste en volkomenste schepsel onzer planeet, 

 verloren ! Hoe worden daardoor de woonplaatsen der volken ver- 

 strooid en van elkander afgezonderd ! Hoe schijnt daardoor het 

 verkeer der volkeu belemmerd en de voortgang der menschheid 

 vertraagd ! 



Zoo schijnt het misschien bij eene oppervlakkige beschouwing; 

 maar hoeden wij ons voor den schijn. De nasporingen der sterre- 

 kuudisen mogen ons in de maan een hemelbol voorstellen zonder 

 water, — voor de inrigting onzer planeet en voor de huishouding der 

 levende natuur, die haar met een groen kleed versiert en die zich 

 op haar beweegt , was water onmisbaar. En moge al ons beperkt ver- 

 stand het met geene bewijzen kunnen staven, de rede dwingt ons 

 te erkennen, dat voor onze aarde, zou zij zijn, wat zij is, juist die 

 verhouding van vast land en zee noodig was, welke zij aanbiedt, 

 en dat, daar alles bij maat en getal geregeld is, zeker geen druppel 

 water te veel op de oppervlakte van onze aarde gevonden wordt. 

 En wat de werkzaamheid van den mensch en het verkeer der vol- 

 keren betreft, vergelijkende volkenkennis en geschiedenis beide 

 brengen ons althans spoedig terug van de meening , als zouden dezen 

 door de zee verhinderd en belemmerd worden. Waar een land door 

 de zee omspoeld wordt, of door uitgestrekte en diep ingesnedene, 

 vele golven en zeeboezems vormende kusten omzoomd is, daar ont- 

 waakt, bij eenigzins gelukkigen oorsproukelijken aanleg van den 

 volksaard, een krachtiger leven en eene verhoogde werkzaamheid, 

 en 't geen de scheidsmuur der volkeren scheen te zijn, wordt de 

 oToote, breede en steeds geopende weg tot de afgelegenste oorden, 

 de ruime baan , langs welke vruchten van den bodem , voortbrengsels 

 der nijverheid, gedachten van den geest, van het eene deel der 

 wereld tot het andere worden gedragen.'^ 



Deze denkbeelden drbngen zich bij mij op, toen ik het onderwerp , 

 waarover ik thans eene mededeeling tot de Lezers van dit Album 

 wilde rigteu, vollediger onderzocht en rijper overwogen had. Ik 

 wilde ze daarom ook bij den 'aanvang mijner bijdrage niet terug- 

 houden, al kon het schijnen, dat ik daardoor een te hoogdravende 

 inleiding koos voor een nederig en gering onderwerp. Dat onder- 



