— 168 — 



bergen zich in enge zeebogten, waarin deze groote zeedieren niet 

 durven doordringen. 



Ziet hier de middelen, waarvan de natuur zich bedient, om de 

 al te groote vermenigvuldiging der haringen te keer te gaan, en 

 de soort binnen zekere bepaalde grenzen te bewaren. Wij hebben 

 reeds gezien dat de haringen zelve tot die beperking medewerken, 

 en dat vele eijeren niet tot ontwikkeling komen, daar zij den ha- 

 ringen zelve tot voedsel verstrekken. Voegt hier bij het groot aantal 

 dat door den mensch gevangen en tot spijs gebezigd wordt. 



Wij zijn alzoo gekomen tot de beschouwing der haringvisscherij. 

 Vischvangst is hoofdzakelijk slechts van geschiedkundig en staat- 

 kundig belang, waar zij betrekking heeft tot in de zee levende 

 soorten , en tot eenen tak van handel met andere volken geeft zij dan 

 alleen aanleiding, als de mensch eene toebereiding heeft uitgevonden, 

 waardoor de visch voor verderf bewaard en tot verre verzending 

 geschikt gemaakt wordt. Gedroogd, ingezouten of gerookt, wordt 

 de visch geschikt om maanden lang bewaard te blijven en tot ver 

 afgelegene gewesten verzonden te worden. 



Hetgeen een volk voor eigen gebruik van het land, waarop het 

 gevestigd is, inoogst, kan evenmin als hetgeen het uit de zee, die 

 zijn vaderland omspoelt, tot voedsel vangt, een grooteren nationalen 

 voorspoed, meerderen rijkdom of politiek gewigt veroorzaken. Het 

 is slechts ontwikkeling van hetgeen wij reeds op den laagsten trap 

 der menschelijke maatschappij, in de kindschheid onzes geslachts, 

 .of bij onbeschaafde volken aantreffen. Wij behoeven dan ook bij de 

 eerste beginsels der haringvisscherij niet stil te staan, voor zoo ver 

 die vangst alleen tot vervulling van de behoeften van de landzaten 

 strekte. In het noorden bestond de haringvangst langs de kusten 

 zeker reeds vóór alle geschiedkundige aanteekeningen , en verliest 

 zich met haren oorsprong in den nacht der oudheid. Men vindt in 

 de Duitsche jaarboeken vermeld, dat er zich in het jaar 960, toen er 

 eene groote schaarste heerschte op de kusten van Noorwegen , talrijke 

 scholen van haringen vertoonden, welke de inwoners voor hongersnood 

 beveiligden. In diezelfde tiende eeuw had reeds langs de Noor- 

 weegsche kust liaringvangst gedurende de lente jiliifits. Bij de En- 



