~ 172 — 



bijzonder toegelegd. Eukhuizen heeft drie eeuwen lang daariri de 

 vlag gevoerd en in de zeventiende eeuw wel tusschen de 400 en 500 

 buizen te gelijk uitgerust. In 1416 werden te Hoorn de eerste groote 

 netten gemaakt. De haringvangst of de groote visscherij , gelijk zij 

 veelal heet , — het eerst komt zij met dien naam voor in een Plakkaat 

 van Prins willemI, van 27 April 1582, — werd nu een hoofdbron 

 van 's lands rijkdom ; men berekende in de eerste helft der zeventiende 

 eeuw het getal der haringbuizen omtrent op 2000 ; op iedere haringbuis 

 dienden veertien personen, zoo volwassenen als knapen; dat waren 

 derhalve acht-en-twintig-duizend personen, die varende daarvan leef- 

 den. Maar rekent men nu nog de duizenden , die bij het netten- 

 breijen , het bouwen der schepen , het kuipen der vaten hun 

 bestaan vonden, dan beseft men, welk een groot aantal onzer land- 

 genooten onmiddellijk door de haringvangst hun onderhoud vonden , 

 om nu van de kooplieden , reeders en zeevaarders niet te spreken , 

 die door de verzending van haring naar allerlei gewesten hun bestaan 

 vonden, i) In den eersten Engelschen oorlog (1652,) verstrooide bi-ake 

 onze haringbuizen. Hieromtrent teekent g. brandt in het Leven en 

 Bedrijf van den lleere michiel de ruiter, (Amsterd. 1687, fol. 

 p. 22) het volgende op, 'tgeen den toenmaligen staat der haring- 

 visscherij doet kennen: "Dit was een zwaare slagh voor de ingeze- 

 tenen van den Staat. Want de haaringhvisscherij werdt met recht 

 gehouden voor een hooftneering en voornaame goudtmijn der vrije 

 Nederlanden; daar Hollandt alleen meer dan duisend Buizen, om 

 ze te vangen, en een veel grooter getal van andre scheepen om ze 

 te verzenden en te verhandelen, toe gebruikte; daar wel honderd- 

 duizent menschen van leefden en veel hondert-duizenden guldens 

 jaarlijks door werden gewonnen en in 't Landt gebragt." 



In het laatst der zeventiende en in 't begin der achttiende eeuw 

 verminderde de uitgebreidheid van de haringvisscherij zeer spoedig; 

 't getal der schepen, tot die vangst uitgezonden, bedroeg in 1736 

 slechts 218. Later, na de eerste Pransche omwenteling en de ge- 



1) Zie AITZEMA, zaaken van Staat en Oorlog III bl. 813, aangehaald met meer 

 anderen in w. j. gevers Specimen inaiig. de magno sive.Halccum piscatu Belgico. LB. 1829. 



