— 181 — 



proefneming welke wij hierboven beschreven. Het blijkt daarbij , dat 

 de grootte van het beeld, hetwelk van eenig voorwerp op het papier 

 wordt waargenomen, afhankelijk is van twee omstandigheden, als: 

 l». van de grootte van dit voorwerp zelf en 2°. van den afstand 

 tusschen dit voorwerp en de lens. Plaatsen wij twee voorwerpen, 

 het een na het ander, op denzelfden afstand van de lens, dan zullen 

 wij uit de grootte van hunne beelden op het papier tot de grootte 

 dier voorwerpen zelve kunnen besluiten. En plaatsen wij hetzelfde 

 voorwerp, of twee gelijke voorwerpen, achtereenvolgens op ver- 

 schillende afstanden, dan zullen wij naar de grootte van het beeld 

 den afstand kunnen beoordeelen, want hoe grooter deze, hoe kleiner 

 het beeld is. 



Zoo is het nu al wederom ook in ons oog het geval. Ook daar 

 zijn de beelden op het netvlies kleiner of grooter, al naarmate de 

 voorwerpen kleiner of grooter, of al naar dat zij verder verwijderd 

 of meer nabij gelegen zijn. De grootte van eenige, alle op den- 

 zelfden afstand geplaatste voorwerpen, kunnen wij naar de grootte 

 hunner netvliesbeelden beoordeelen, en, ofschoon onbewust, doen 

 wij dat wertelijk. De afstanden, waarop twee even groote voorwerpen 

 van ons verwijderd zijn; zouden wij ook onderling kunnen vergelijken 

 naar denzelfden maatstaf. Maar indien wij nog niet een ander hulp- 

 middel daartoe bezaten, hoe zouden wij in staat zijn om, zoo als 

 wij dat ieder oogenblik doen, te oordeelen over afstand en grootte 

 te gelijk? Een kerktoren en een luciferskokertje kunnen twee even- 

 groote beelden in ons oog geven, als de eerste maar juist zoo vele 

 malen verder van ons verwijderd is, als hij grooter is dan het 

 tweede. Was er dus niets, dat ons die ongelijkheid der afstanden 

 deed kennen, dan moesten wij die beide voorwerpen voor even 

 groot houden. Om duidelijk te maken, waarin dit tweede hulpmid- 

 del eigenlijk bestaat, zal ik eene eenvoudige figuur te hulp nemen. 



Elk mensch heeft twee oogen, en van één voorwerp ontstaat in 

 elk dier oogen een beeld. Toch zien wij slechts één voorwerp, of 

 met andere woorden, uit dit dub"bele beeld besluiten wij tot het 

 aanwezen van slechts één voorwerp buiten ons. Eene zaak verdient 

 hierbij echter in aanmerking te worden genomen: het is, dat die 



