— 187 — 



van twee tot drie palmen op de hoogte onzer oogen , regt voor ons, 

 doch het liefst zoo, dat een der hoeken naar ons toegekeerd zij. 

 Houden wij daarbij het hoofd onbewegelijk, en sluiten we nu beur- 

 telings het regter en het linker oog, dan hebben wij geene bijzon- 

 dere oplettendheid noodig, om te bemerken, dat wij met het regter 

 oog meer van den regter rand van dat kistje zien dan van den linker, 

 en dat het omgekeerde plaats heeft, als wij het regter oog sluiten 

 en het linker openen. Er is dus wel degelijk verschil tusschen 

 hetgeen wij van een ligchamelijk voorwerp met elk der beide 

 oogen zien. Herhalen wij deze proefneming met eene platte vlakte 

 waar wij tegen aan zien, met een naauwkeurige afbeelding van het 

 zelfde kistje b. v. , dan bemerken wij van dit verschil niets, en geen 

 wonder. Dit verschil nu, zoo als wij het in onze eerste proefneming 

 waarnamen, en dat bij het beschouwen van elk verheven voorwerp in 

 meerdere of mindere mate steeds raoe^ bestaan , is voor ons, onbewust 

 door de ondervinding geleid, het kenmerk, waaraan wij de ligcha- 

 melijkheid der voorwerpen herkennen, — waardoor wij eene afteeke- 

 ning, al is die ook nog zoo getrouw , dadelijk kunnen onderscheiden 

 van het afgebeelde voorwerp zelf. 



Het is natuurlijk, dat dit verschil al minder en minder wordt, naar- 

 mate de voorwerpen verder van ons verwijderd zijn, en wij behoeven 

 ons kistje slechts op dubbelen of driedubbelen afstand te plaatsen en 

 dan de proef van zoo even te herhalen, om overtuigd te worden, 

 hoeveel dit daardoor reeds minder wordt. Dus valt ons het in dit 

 opzigt niet overeenstemmende van eene afteekening met het origi- 

 neel des te minder in het oog', naarmate wij verder daarvan ver- 

 wijderd zijn. Daarom zal niemand eene schilderij van te nabij be- 

 schouwen, zonder daardoor het effect daarvan bijna geheel te missen ; 

 maar wil hij , zonder het effect te benadeelen, naderbij komen , welnu 

 hij sluite dan één oog en houde het licht, dat van ter zijde in het 

 andere oog valt, door een blikken of kartonnen buis of zelfs door 

 de tot eene soort van buis gevormde hand. Wat hem te voren, met twee 

 oogen ziende , een vlak doek toescheen , dat wordt nu een uitgestrekt 

 vlak, waar de voorwerpen zich duidelijk achter elkaar vertoonen ; het 

 diept nu, zoo als men zegt. 



