— 274 — 



zaak, dat het op aanzienlijke diepten een standvastigen graad van 

 warmte bezit en dat het dieper liggende water zelfs op sommige 

 plaatsen warmer is dan dat, hetwelk zich meer aan de oppervlakte be- 

 vindt. Wij willen de reden van dit verschijnsel trachten te verklaren. 

 Indien men in een glazen vat met koud water een weinig fijn 

 zaagsel van palmhout werpt, welk hout niet veel zwaarder is dan 

 water, en men verhit de flesch boven de vlam van eene wijngeest- 

 lamp, zoo ontdekt men aan de beweging der houtdeeltjes, dat het 

 water, zoodra het op den bodem van het vat warm wordt, zich naar 

 boven beweegt, terwijl het boven gelegene nog koude water zinkt, en 

 derhalve de plaats van het warme inneemt, en dat deze kringswij ze 

 omloop zoolang aanhoudt, tot de geheele hoeveelheid gelijkmatig 

 is verhit. Dit verschijnsel ontstaat daardoor, dat warm water ligter 

 is dan koud, en derhalve neiging verkrijgt om, even als alle lig- 

 chamen, die ligter zijn dan water, op de oppervlakte te drijven. 

 Eene gelijksoortige . beweging ontstaat in de lucht : warme lucht 

 drijft ook op de koude even als olie op water, gelijk op bladz. 

 194 en 195 duidelijk is aangetoond. Wat nu in het klein met de 

 geringe hoeveelheid water plaats grijpt, geschiedt op dergelijke 

 wijze in het groot in de wereldzee. De oppervlakte der zee wordt 

 in de heete luchtstreek bestendig verwarmd; de warme waterlagen 

 blijven natuurlijk door de mindere zwaarte, die zij verkrijgen, aan 

 de oppervlakte van het water liggen. Des nachts evenwel wordt die 

 oppervlakte aanmerkelijk verkoeld, vooreerst door de warmte , die het 

 water uitstraalt, gelijk elk warm ligchaam doet, en ten andere 

 door de benedenste koude luchtlagen, welke er op rusten. Ten ge- 

 volge dezer afkoeling zinken de bovenste waterdeelen, en worden 

 door warme, die onmiddelijk onder hen liggen, vervangen. Hieruit 

 blijkt, dat de zee langen tijd de warmte, eens aan hare oppervlakte 

 medegedeeld, kan bewaren. Dit heeft men dan ook onder alle 

 hemelstreken bewaarheid gevonden, en zorgvuldige waarnemingen 

 hebben geleerd, dat de oppervlakte van den oceaan, in haren mid- 

 delbaren toestand, van den evenaar af tot op 480 noorder en 

 zuider breedte toe, altijd iets warmer is dan de luchtlagen, die 

 digt aan het water grenzen. 



