— 281 — 



pasuaald zou leeren kennen, welk luchtverschijnsel (het noor- 

 derlicht) op honderden uren afstands door de bewoners wordt 

 waargenomen? Wie, dat diezelfde naald den zeeman zou kunnen 

 mededeelen, waar hij zich op den wijden oceaan bevindt? Wie, 

 dat men den barometer of het zoogenaamde weêrglas, zoo vol- 

 maakt mogelijk ingerigt, als maat zou kunnen gebruiken, om de 

 hoogte te bepalen, waarop men zich op een berg of in een lucht- 

 bol bevindt, of als tijdwijzer om he1> uur van den dag te kennen, 

 zooals dat v. hitmboi.dt deed? Wie, dat de thermometer zou aan- 

 o-ewend worden, om de diepte te meten, waarop men in de aard- 

 korst is doorgedrongen? Wie, dat diezelfde thermometer zou aan- 

 kondigen, waar de zeeman ondiepten of zandbanken heeft te vermij- 

 den? Maar waar zouden wij met het doen van dergelijke vragen 

 ophouden? Alleen bij de laatste daadzaak zeiden wij nog eenige 

 oogenblikken stil te zullen staan. 



V. HUMBOLDT voorondcrstclt dat, daar de onderzeesche beweging 

 zich voortplant tot aan de dieper liggende koude waterdeelen, deze 

 laatste langs de randen der banken of ondiepten naar boven wor- 

 den gestuwd, en daardoor derhalve het bovenliggende water kou- 

 der wordt gemaakt. Htjmphry davy meent, dat de bovenliggende 

 warme waterdeelen, zooals gezegd is, des nachts ten gevolge der 

 afkoeling zinkende, door de banken worden belet tot eene groote 

 diepte af te dalen, waardoor de koude nabij de wateroppervlakte 

 dus spoediger kenbaar wordt. Beide wijzen van verklaren bevatten 

 onzes inziens niets tegenstrijdigs ; misschien heeft elk der genoemde 

 oorzaken deel -aan het verschijnsel. Maar zeer opmerkelijk is het, 

 dat dit koude zeewater, hetwelk boven de ondiepten ligt, de lucht, 

 die er op rust, en die boven de zee altijd zeer sterk met water- 

 dampen is opgevuld, dermate afkoelt, dat de dampen in de lucht 

 worden verdikt, zoodat er nevels boven dergelijke ondiepe plaatsen 

 ontstaan. Beroemde zeereizigers verzekeren zelfs, dat de omtrekken 

 der banken door de nevels dikwijls scherp zijn afgeteekend, en dat 

 dus die gevaarlijke plaatsen in de verte zijn te onderkennen. De 

 onzigtbare, onderzeesche verhevenheden worden dus hier door den 

 dampkring boven de wateroppervlakte aangekondigd , en zijn derhalve 



