— 28^ — 



seen door het woord leven in onze tweede zinsnede verstaan wordt: 

 men verzoeke hen eens om duidelijk en zonder dubbelzinnigheid 

 de kenmerken op te geven , die ons in staat stellen om te beslis- 

 sen of een voorwerp levend of levenloos is, welk antwoord zal 



men ontvangen ? Van enkelen misschien een vrij juist , van som- 

 migen een onjuist, van verreweg de meesten in het geheel geen. 



Het zoude zeker wel der moeite waard zijn om eens opzettelijk 

 na te gaan, hoe het komen mag, dat de mensch over het algemeen 

 zulk eene overheerschende neiging tot oppervlakkigheid vertoont, 

 en klanken bezigt als of het voor hem woorden waren , zonder 

 ooit te bedenken , dat hij wel zou doen , wanneer hij trachtte een 

 weinig dieper door te dringen. Zou het een aangeboren, duister 

 besef zijn van de groote en aanhoudende inspanning , waartoe hij , 

 door dit streven , zijnen geest verpligten zou ? Of zou het ook 

 misschien te wijten zijn aan die eenzijdige rigting in onze opvoe- 

 ding, die zoo lang onbeperkt is gehuldigd geworden , en nog bijna door 

 iedereen gehuldigd wordt, niettegenstaande men hier en daar po- 

 gingen ziet aanwenden, om eenen meer rationeelen toestand te 

 doen geboren worden — ik bedoel hier den voorrang, dien men aan 

 laalstudie , dat is aan de kennis van de namen der zaken , toekent 

 boven de studie der natuur, dat is van het wezen der dingen? 



Maar zulk een onderzoek zou niet, althans niet regtstreeks, te 

 huis behooren in deze bladen. Ik geloof dus, liever dan hierin ver- 

 der te gaan , terug te moeten keeren tot het onderwerp dat ik hier- 

 boven aanroerde. Immers, het is mogelijk dat deze regelen onder 

 de oogen komen van iemand , voor wien er nog iets duisters in de 

 beteekenis van het genoemde woord bestaat, die zich zelf nog het 

 antwoord op de straks gestelde vraag geheel of ten deele schuldig 

 blijven moet, en hij heeft het regt om van mij te eischen dat ik 

 hem dienaangaande eenige opheldering geve. Ik weet daartoe niets 

 beters te doen, dan kortelijk het onderscheid te schetsen, dat er 

 tusschen een levend voorwerp, een dier of eene plant, en een le- 

 venloos , een steen b. v. , bestaat. 



Alligt zal iemand hier denken dat men, als men de vraag zich 

 zoo beperkt voorstelt, met het antwoord niet behoeft te dralen en 



