— 285 — 



zeggen : dieren en planten ontstaan voor onze oogen, eerst zijn zij klein 

 en dan worden zij al grooter en grooter , zij groeijen ; de steenen niet. 

 Maar deze onderscheiding zou hem al spoedig blijken niet de ware 

 te zijn, wanneer hij bedenkt, dat wij wel is waar geene rotsen voor 

 onze obgen in den strengen zin van het woord zien ontstaan, maar 

 dat het toch daarom in lang niet zeker is, dat deze niet aan eene 

 langzame wording in den schoot der aarde hun bestaan zijn ver- 

 schuldigd. En bovendien kan eene eenvoudige proefneming hem, 

 zoo hij wil, den aanblik van de wording van levenlooze voorwerpen 

 schenken. Hij losse slechts zooveel keukenzout, als mogelijk is, in 

 eene hoeveelheid waters op, en plaatse deze oplossing in een open 

 glas of schaal op eene warme plaats. Het water zal dan langza- 

 merhand verdampen ; er zullen hier en daar kleine zoutkristallen , 

 eerst aan de oppervlakte van het vocht en dan aan de wanden van 

 het vat te voorschijn komen, en deze zullen niet alleen vermeer- 

 deren, maar ook langzamerhand grooter worden, aangroeijen. 



Ik zeg hier opzettelijk aangroeijen, want wij behoeven geene 

 lange redenering, noch groote opmerkzaamheid om ons te overtuigen , 

 dat de zoutkristallen in ons voorbeeld op eene geheel andere wijze 

 in grootte toenemen, dan waarop zulks bij een dier of plant plaats 

 heeft. Immers, de zoutdeelen, die wij zich tot kristallen zagen 

 vereenigen, waren, om zoo te zeggen, geheel gereed in het vocht 

 aanwezig en het aangroeijen geschiedde door de voortdurende aan- 

 zetting van deelen aan de buitenzijde van het kristal. Geschiedt 

 dit nu ook zoo bij een dier of plant .•^ Gewis niet, want ten eerste 

 zijn de stoffen, waaruit een dier of plant bestaat, niet zoo geheel 

 gereed aanwezig in het voedsel van het dier, noch ook in de aarde 

 of in de lucht waaruit de plant zijn voedsel verkrijgt. Deze stoffen 

 moeten dus, in het ligchaam van het dier, of in de plant, nog 

 eerst eene bereiding ondergaan , om tot het doel, waartoe zij bestemd 

 zijn, geschikt te worden. En als zij dat geworden zijn, dan geschiedt 

 de opname, de aangroeijing van die nieuwe deelen niet, zoo als 

 bij de kristallen , van buiten aan , maar van binnen in. Het spreekt 

 van zelf, dat tot dit alles noodig is eene bijzondere schikking van 

 de deelen, waaruit een dier of plant bestaat : daar moeten zich ope- 



