— 286 — 



ningen in bevinden, waardoor de stoflen naar binnen kunnen gera- 

 ken, holten, waarin die stoflen het eerst aankomen en waarin 

 zij de noodige bereiding ondergaan kunnen, enz. Alle deze inrig- 

 tingen noemt men werktuigen , organen , en daarnaar worden de 

 ligchamen van dierea en planten ook wel bewerktuigde, organische 

 geheeten , in tegenstelling van de met zulke inrigting niet bedeelde , 

 de onbewerktuigde , anorganische ligchamen. 



De werking van alle deze organen nu is het, wat wij het leven 

 noemen. Zoolang een dier of eene plant in staat is om stoften van 

 buiten af op te nemen, die naar binnen te brengen en ze daar, na 

 eene voorafgaande bereiding, een deel te doen uitmaken van zich 

 zelve, en weer naar buiten te voeren wat van die stofi"en daartoe 

 niet geschikt is, of van zijn eigen ligchaam daartoe ongeschikt is 

 geworden , zoolang leeft het dier of de plant. 



Ik acht het onnoodig hier in nadere bijzonderheden te treden 

 aangaande de werking dier organen. Voor de lezers van dit Album 

 zou zulks volstrekt overbodig zijn na hetgeen op pag. 123 daarom- 

 trent zoo duidelijk als juist is gezegd geworden. 



Een enkel woord dus nog maar over eene dwaling, waarin men 

 naar aanleiding van mijne verklaring hier boven , welligt zou kunnen 

 vervallen. Men zou namelijk daaruit kunnen opmaken dat men het 

 groeijen,het toenemen in omvang of gewigt, als een onafscheidbaar 

 attribut van het leven moest aanmerken en dit zou met de ervaring 

 in openbaren strijd zijn. Maar men herinnere zich wat ik zoo even 

 zeide van het wegvoeren van die stoffen, welke ongeschikt geworden 

 zijn, om een deel van het dierlijk of plantaardig ligchaam uit te 

 maken. Er heeft dus niet alleen een aanvoer, maar ook een afvoer 

 plaats, en het dier of de plant kan natuurlijk dan alleen groeijen , 

 dat is in omvang toenemen, als die aanvoer, zoo als dit in het 

 gezonde dierlijk ligchaam in het eerste gedeelte van zijnen levens- 

 tijd steeds geschiedt, sterker is dan de afvoer van de tot het leven 

 ongeschikte of onnoodige stoffen. 



E. W. 



