— 323 — 



magnetisme^ waarvan anderen later levens-magnetisme gemaakt heb- 

 ben, maar welke men best doet eenvoudig mesmerisme te noemen. 



Na eenigen tijd in Duitschland wel hier en daar eenig opzien, 

 maar weinig opgang gemaakt te hebben, begaf mesmek., om ver- 

 schillende redenen daartoe genoopt, zich naar Parijs, waar hij in 

 1779 zijn Mémoire sur la dêcouverte du magnetisme animal uitgaf. 

 Hier begon zijne ontdekking, vooral nadat de geneesheer d'esi.on 

 zich aan hem had aangesloten , werkelijk fortuin te maken , en , 

 niettegenstaande twee in 1784 van wege den koning benoemde 

 commissiën, uit de Académie des sciences en uit de sfeneeskun- 

 dige faculteit, ongunstige verslagen omtrent zijne magnetische theo- 

 rie en ziekenbehandeling uitbragten , zoo vond het mesmerisme toch 

 al meer en meer aanhangers en beoefenaars, ook onder de hoogste 

 standen; het breidde zich over geheel Frankrijk, en, buiten Frank- 

 rijk, vooral in zijn eigenlijk vaderland, Duitschland, uit. Ook in 

 ons land werd het weldra bekend, en vond er eenige, schoon in 

 vergelijking weinige begunstigers. 



Het kan niet in mijn plan liggen, de geschiedenis van de uit- 

 breiding van het mesmerisme verder te vervolgen , noch eene uit- 

 eenzetting te geven van de verschillende opiniën , welke er over 

 gevormd werden , of van de theoriën , die men uitdacht ter ver- 

 klaring van al die Zonderlinge verschijnselen, welke men waarnam 

 of meende waar te nemen. Genoeg is het nog aan te merken, dat 

 de verbazende geestdrift, waarmede de nieuwe ontdekking vooral 

 in Frankrijk en Duitschland ontvangen, en in den beginne zelfs 

 door mannen van naam gekoesterd werd, al spoedig bekoelde, 

 vooral nadat fortuin zoekers en bedriegers haar als eene bron van 

 winstbejag waren begonnen te beschouwen , en geestdrijvers de 

 zaak blijkbaar tot in het bespottelijke overdreven hadden. Echter 

 is, gelijk bekend is, tot op onzen tijd toe het mesmerisme alom 

 beoefend geworden en in aanwending gebragt, — meestal, helaas! 

 door geheel onbevoegden, — ofschoon het niet te ontkennen is, 

 dat in Frankrijk, Duitschland, en Engeland enkele mannen, aan 

 wie, hoe men ook over de juistheid van hun oordeel en over hun 

 wetenschappelijk standpunt denken moge, geen vernuft te ontzeg- 



