— 328 — 



zekert hem , dat het zeer zwaar is , te zwaar , dan dat hij het zou 

 kunnen blijven vasthouden; hij gevoelt die zwaarte al meer en 

 meer , spant alle zijne krachten in , doch is genoodzaakt het voor- 

 werp eindelijk te laten zinken. Men brengt hem in den waan , dat 

 een muntstukje, dat hij in de hand houdt, warm, heet, eindelijk 

 gloeijend heet wordt; hij gevoelt de trapsgewijze toeneming der 

 warmte, kan eindelijk niet nalaten het stukje geld heen en weer 

 te wentelen, en werpt het ten laatste schielijk van zich. Zoo doet 

 men hem , op de enkele verzekering dat hij ergens hevige smarten 

 gevoelt, van pijn jammeren, en omgekeerd kan men een zijner 

 iigchaamsdeelen ongevoelig maken, zoodat hij knijpen, steken, 

 branden verdraagt, zonder het gelaat te vertrekken. Men laat hem, 

 naar verkiezing, allerlei geluiden hooren, verandert voor hem de lie- 

 felijkste geuren in den afschuwelijksten stank, en omgekeerd. Schoon 

 water verkrijgt voor hem, zoo men dit wil, den smaak van melk, 

 wijn, azijn enz. Door eene bloote verzekering, dat hij niet zien 

 kan, maakt men hem blind, of, hetgeen niet minder zonderling 

 is, sommige voorwerpen, b. v. de aanschouwers , voor hem onzigt- 

 baar. Naar willekeur doet men hem alle voorwerpen in andere vor- 

 men en kleuren zien; hij ziet een man voor eene vrouw aan, een 

 stok voor een zwaard, een blaauw kleed, zelfs zijn eigen, wordt 

 voor hem rood, de bladeren der boomen wit. Zelfs laat men hem 

 voorwerpen, die geheel niet aanwezig zijn, zoo duidelijk zien, als 

 of zij werkelijk voor zijne oogen stonden. 



Verder kan men hem, op dezelfde wijze, zijn geheugen doen 

 verliezen; alles wat hij weet, tot zijnen naam toe, doen vergeten, 

 zoo zelfs, dat hij op de vraag: hoe hij heet? eengeheel verkeerden 

 naam opgeeft, van welken de bewerker hem te voren verzekerd heeft , 

 dat hij de zijne is. Men kan hem in den waan brengen,» dat hij 

 van beroep, zelfs van sexe veranderd is, dat hij ouder of jonger 

 is, dan werkelijk het geval is, dat hij zich op eene verwijderde 

 plaats bevindt; men kan hem allerlei wartaal doen spreken, hem 

 het gevoel opdringen, dat hij beschonken is, en wat dies meer zij. 

 Eindelijk kan men hem in slaap brengen; dan echter treedt hij 

 den tweeden graad van het mesmerisme in, waarover straks. 



