— 331 — 



zintuigen, vooral het gezigt, niet alleen vervangt, maar ook, in 

 deszelfs hoogste ontwikkeling, het gezigt en het gehoor in door- 

 dringendheid en uitgestrektheid van werkkring verre te boven gaat. 

 De patiënt zoude nu niet alleen de voorwerpen , die op zijnen hart- 

 kuil o-eleo-d worden , even goed onderscheiden alsof hi] ze met zijne 

 oogen zag , maar het later zóó ver brengen , dat hij die voorwerpen 

 ook dan onderscheiden kan, wanneer ze in eene doos zijn gesloten ; 

 hij zoude nu gesloten brieven , ongeopende boeken door band en al- 

 les heen kunnen lezen, enz. Op nog hoogeren trap bepaalt zich dit 

 waarneminssvermogen niet meer tot den hartkuil, maar verspreidt 

 zich over de huid des geheelen ligchaams; de patiënt ontwaart nu, 

 altijd met geslotene oogen, alles, wat zicli in zijne nabijheid be- 

 vindt en behoeft bij het gaan geen geleide. Personen onderJcent hij 

 echter meestal slechts dan, wanneer de bewerker ze door eenige 

 manipulatiëu met hem in zoogenaamde magnetische verbinding {rap- 

 port) stelt. Geschiedt dit laatste niet, dan is hunne tegenwoor- 

 digheid hem meestal lastig, gelijk ook de nabijheid van metalen 

 hem onaangenaam aandoet. — Overigens gevoelen de somnambules 

 zich o-edurende den mesmerischen toestand (de crisis, zooals men het 

 noemt) doorgaans bijzonder wél; de meesten spreken, naar men wil, 

 o-emakkelijker, velen levendiger en grammatikaal juister, dan zij an- 

 ders o-ewoon zijn; zij, die vreemde talen verstaan , spreken deze beter 

 en vlusser , dan in wakenden toestand. — Na één , twee of drie uren , 

 soms veel later, ontwaakt de patiënt , en herinnert zich dan of geheel 

 niet , of zeer flaauw en onvolledig, wat er met hem heeft plaats gehad. 



Den vierden graad, tot welken sommige somnambules nu verder 

 kunnen opklimmen, noemt men dien van het heUerzien {clairvoyance). 

 Het vermogen om voorwerpen door andere ondoorschijnende lig- 

 chamen heen te onderscheiden, hetgeen ik bij den derden graad ver- 

 meldde, stelt den overgang daar tot de eigenlijke clairvoyance; — 

 volgens anderen is dit reeds helderzien. 



De somnambule verkrijgt nu — altijd volgens de verzekering der 

 raesmeristen — het vermogen , om den inwendigen toestand van zijn 

 eigen ligchaam, en van dat der personen, die met hem in mag- 

 netisch rapport staan, duidelijk te onderkennen. Hij onder- 



