— 383 — 



zij hier in 't voorbijgaan aangemerkt, — ten hoogste bemoeijelijkt door 

 het groot verschil tusschen de opgaven der mesmeristen, die, of- 

 schoon met elkander overeenstemmende in de hoofdtrekken van het 

 beeld, dat zij van dien toestand schilderen, toch zeer van elkander 

 afwijken ten aanzien der bijzonderheden, — van het meer of min- 

 der dikwijls voorkomen van deze en gene verschijnselen, — van 

 de orde, waarin zij elkander opvolgen, — en wat dies meer zij. 



Hebben mijne lezers mij tot dusverre wel willen volgen , ik 

 hoop, dat zij mij ook thans hunne aandacht zullen blijven schen- 

 ken, nu ik er toe overga om eenige ophelderingen te geven ten 

 aanzien der beschrevene toestanden. 



Laat ons eenen aanvang maken met de verschijnselen in den 

 wakenden toestand , en wel bepaaldelijk met de zoogenaamde electro- 

 biologische verschijnselen. 



Dat deze werkelijk op de beschrevene wijze hunnen te voorschijn 

 worden gebragt, daaraan kan redelijkerwijze niet getwijfeld worden. 

 Wel meen ik te hebben opgemerkt, dat enkele aan de electro-biolo- 

 gische bewerking onderworpene personen , die er vermaak in begon- 

 nen te scheppen de voorwerpen der algemeene attentie te zijn , de zaak 

 wel eens wat overdreven, en hun best deden zich naar de wenschen 

 des bewerkers te schikken. Maar mogt ik mij hierin ook al niet be- 

 drogen hebben , — hetgeen toch zeer mogelijk is , — dan neemt 

 dit niet weg, dat het overgroot aantal van boven alle verdenking 

 verhevene personen, op welke die bewerking met den best moge- 

 lijken uitslag toegepast is, als een zekere waarborg voor de waar- 

 heid der genoemde verschijnselen mag worden aangemerkt. De 

 bedenking, die ik eens in vollen ernst heb hooren maken, dat die 

 personen zelve de voorwerpen van misleiding konden geweest zijn, — 

 eene bedenking, die wij later zelve tegen eene andere klasse van 

 verschijnselen rigten zullen , — is hier niet dan onzin ; want ne- 

 men wij die misleiding aan, dan erkennen wij ook de echtheid der 

 geheele zaak, daar juist in die misleiding het wezen der electro- 

 biologische verschijnselen gelegen is. — Trouwens het komt mij 



