— SM — 



voor, dat hier voor een hardnekkig ongeloof volstrekt geen grond 

 is. Want de geheele zaak is in waarheid zóó vreemd en bijzon- 

 der niet, als zulks bij den eersten opslag wel schijnt. Dagelijks 

 komen er zaken voor , die met de wonderen , zoo men wil , der 

 electro-biologie eene groote verwantschap vertoonen ; — zaken , die 

 wij allen opmerken, maar waarover wij meestal niet nadenken, of- 

 schoon ze toch wezenlijk weinig minder verwonderlijk zijn, dan 

 die zooveel gerucht makende verschijnselen. 



Is het b. v. niet vreemd, dat het gezigt alleen van eenen per- 

 soon, die geeuwt, een geheel gezelschap dwingen kan hem daarin 

 na te volgen? Wanneer iemand met een ander druk zit te pra- 

 ten, zich onderwijl in eene zekere houding plaatst en deze onver- 

 anderlijk bewaart, dan zal het zeer dikwijls geschieden, dat de 

 ander langzamerhand en onwillekeurig ook diezelfde houding aan- 

 neemt. Bekend is de geschiedenis dier weesmeisjes te Haarlem , 

 welke, toen eene onder haar door vallende ziekte aangetast was, 

 door het zien van de stuiptrekkingen der lijderes alle insgelijks 

 daardoor werden aangetast, en welke boerhaave genas door de be- 

 dreiging, dat de eerste, bij welke zich weder stuiptrekkingen ver- 

 toonden, met een gloeijend ijzer zou gebrand worden. De dans- 

 woede, die, in de 14'^'' eeuw, onder den naam van St. Veits- 

 dans in Duitschland en de Nederlanden als volksziekte regeerde, 

 breidde zich almede krachtens deze zonderlinge neiging tot navol- 

 ging uit. leder weet, hoe hevige gemoedsaandoeningen soms in 

 staat zijn onze spieren als te verlammen. Zoo wordt men ook, 

 wanneer men "'aan de nachtmerrie lijdt, belet een vinger te ver- 

 roeren , hoe gaarne men zich ook bewegen zou , door de op eene 

 nog niet verklaarde wijze bij ons ontstane overtuiging, dat zelfs 

 de kleinste beweging ons onmogelijk is. 



Niets is verder gewoner, dan dat men prikkeling, jeukte, zelfs pijn 

 begint te gevoelen in een ligchaamsdeel, waarop onze aandacht ge- 

 vestigd wordt, met het geheel ongegronde denkbeeld, dat in dat deel 

 iets niet in orde is. Bij zenuwachtige personen is dit en andere 

 soorten van zinsbedrog zeer menigvuldig; en bekend is het, hoe bij 

 name hypochondristen zich allerlei vreemde zaken, allerlei vreemde 



