— 337 — 



worden gebragt , dat hij in het water was gevallen , daar door eenen 

 haai vervolgd werd, enz. 



Een andere, maar met het droomen zeer verwante toestand is 

 die, welken wij afgetrokkenheid noemen. Men geraakt daartoe, wan- 

 neer men zijne gedachten een geruimen tijd met eenige inspanning 

 geheel op één onderwerp bepaalt. Onze ziel wordt daarbij uitslui- 

 tend bezig gehouden door eene enkele gedachtenreeks , welke voort- 

 spruit uit dat ééne denkbeeld, dat zich van ons denkvermogen 

 geheel en al heeft meester gemaakt. 



In den hoogsten graad der afgetrokkenheid geschiedt het ver- 

 volgen dier gedachtenreeks, d. i. het voortgaande aanknoopen van 

 nieuwe *denkbeelden aan het eerste en oorspronkelijke denkbeeld , 

 op dergelijke wijze als bij het droomen ; het eene denkbeeld roept 

 uit den voorraad des geheugens een ander , met hetzelve op de eene 

 of andere wijze verwant denkbeeld te voorschijn , en het niet meer 

 zelfstandig werkend denkvermogen verbindt deze zoo goed moge- 

 lijk aan elkander. Hij, die in dezen toestand verkeert, is in meerdere 

 of mindere mate ongevoelig voor en onbewust van die indrukken , 

 die niet onmiddelijk in verband staan met zijne hem geheel be- 

 heerschende gedachten, en geheel ongeschikt om de voorwerpen, 

 die hem omringen, wél te beoordeelen. Een afgetrokkene hoort of 

 begrijpt niets van een gesprek, dat met luider stem in zijne na- 

 bijheid gevoerd wordt; hij merkt het vaak niet op, wanneer men 

 hem bij zijnen naam aanspreekt ; hij let niet op zijne bekenden , 

 die hem op straat voorbij gaan; niet zelden gebeurt het, dat hij, 

 in dien toestand het een of ander zeer gewoon en bekend voor- 

 werp begeerende, zich den naaija daarvan niet te binnen brengen 

 kan; hij herinnert zich soms voor 't oogenblik den naam zijner 

 beste vrienden niet. Ook hier heeft de verbeelding ruime gele- 

 genheid om over de rede den meester te spelen, en zij toovert den 

 afgetrokkenen dan ook dikwijls beelden voor den geest, die hem 

 als wezenlijk bestaande verschijnen. Een aantal voorbeelden van 

 gezigten , van geestverschijningen , van zinsbedrog van allerlei aard 

 zou ik hier kunnen aanvoeren, wier eerste grond alleen in die af- 

 getrokkenheid des geestes, die bepaling op ééne enkele gedach- 



22 



