— 338 — 



tenreeks te zoeken is. Ik zal mij echter slechts tot één bepalen , 

 dat ik onlangs zelf waarnam. Eene dame zat zeer ingespannen 

 bezig met eenig fijn handwerk. Na eenigen tijd legde zij het ne- 

 der, strekte hare hand naast zich uit, als om iets aan te vatten, 

 maar riep tegelijk met verbazing : "dat is vreemd ; ik zag het toch !" 

 Op de vraag, wat zij daarmede bedoelde, was het antwoord, dat 

 zij een voorwerp had willen aanvatten, dat altijd zijne vaste 

 plaats nevens haren stoel had , en dat zij dus ook nu daar ver- 

 wachtte te vinden ; zij had het dan ook duidelijk gezien ; maar 

 toen zij het met de hand naderde, bemerkte zij eensklaps, dat het 

 er niet stond. 



Yan dit voorbeeld, — hoedanige er zeker zeer dikwijls Kunnen 

 worden waargenomen, — is de stap ter verkrijging van een eenig- 

 zins helder inzigt in den aard der electro-biologische verschijnse- 

 len niet groot. Waarin bestaat toch de bewerking, die hen voort- 

 brengt, en wat moet van die bewerking het gevolg zijn? De 

 geheele kunst is gelegen in het bepalen van de aandacht van den 

 patiënt op één en hetzelfde voorwerp, gedurende eenen tijd, die 

 voor den eenen persoon korter, voor den anderen langer kan zijn. 

 Dien ten ffevok-e ontstaat hier een naar die afgetrokkenheid des 

 geestes, waarvan ik reeds gewaagde, gelijkende toestand; een toe- 

 stand, waarin eene bepaalde gedachtenreeks het denkvermogen in 

 beslag neemt, en het vermogen om te vergelijken, te oordeelen en te 

 besluiten , niet opgeheven , maar toch in zijne zelfstandige werking- 

 zeer belemmerd wordt. Daarbij heeft ook zonder twijfel bij de zin- 

 tuigen eene vermindering harer vatbaarheid voor uitwendige indruk- 

 ken plaats , — iets , wat zich voor»l bij het gezigt door beneveling 

 der oogen openbaart, en waardoor natuurlijk de afsluiting der ziel 

 binnen den kring dier ééne gedachtenreeks bevorderd wordt. Die 

 eigenaardige toestand is door braid met den naam van hypnotisme 

 of hypnotische toestand bestempeld. Indien men nu op stelligeu en ver- 

 zekerenden, of opdringenden en overredenden , maar altijd ernstigen 

 toon den patiënt het een of ander denkbeeld inblaast, dan kan dit 

 denkbeeld — en het zal dit in de meeste gevallen — de tot dus ver ge- 

 heerscht hebbende gedachtenreeks verdringen , dadelijk de plaats van 



