— 341 — 



drongen denkbeeld te verzetten, hebben veelal juist een tegenover- 

 gesteld gevolg. Want die pogingen bestaan altijd in spierbewegingen, 

 die evenwel, wegens den eigenaardigen toestand der geestvermogens, 

 doorgaans ondoelmatig worden aangewend , en juist daardoor den in- 

 vloed van het opgedrongen denkbeeld in de hand werken. Dit toch 

 heeft nu niet eens noodig beweging voort te brengen , maar behoeft 

 alleen de reeds bestaande ongeregelde bewegingen aan zich te on- 

 derwerpen. 



Die proefnemingen, waarbij de patiënt de voorwerpen anders 

 waarneemt, dan ze wezenlijk zijn, of geheel niet aanwezige zaken 

 waarneemt, of wel buiten staat geraakt om werkelijk aanwezige 

 voorwerpen te kunnen onderscheiden, zullen na al het voorgaande 

 wel geene uitvoerige verklaring behoeven. In den afgetrokkenen 

 toestand, waarin de patiënt verkeert, is het hem door den bewer- 

 ker bijgebragte denkbeeld sterker dan de flaauwe indrukken, die, 

 door zijne in eenen staat van halve rust verkeerende zintuigen , 

 aan zijnen tot juist vergelijken en oordeelen ongescliikten geest 

 worden toegevoerd, en hij kan dan niet wel anders, dan zich aan 

 dat denkbeeld onderwerpen. Is nu eenmaal de bedoelde zinsbe- 

 goocheling daar, dan is het zeer gemakkelijk daaraan eenegansche 

 reeks vail verwante misleidingen en daarmede in verband staande 

 handelingen aan te knoopen; hetzelfde, wat de verbeelding bij 

 den droomende doet, is hier het werk van hem, die op den patiënt 

 zijne proeven neemt. Heeft hij b. v. dezen in den vasten waan ge- 

 bragt, dat het zeer koud is, dan is het gemakkelijk hem tot de 

 overtuiging te brengen dat het winter is, dat het sneeuwt, — hem 

 sneeuwballen te doen maken en daarmede te werpen, — hem te 

 doen gelooven dat hij zelf ook getrofi'en is , — hem de sneeuw van 

 zijn kleed te doen afschudden. Dikwijls geschiedt dit van zelf, 

 zonder eenige inblazing, ten gevolge der inwerking van de ver- 

 wante denkbeelden, die de verbeelding hem verschaft, — zoodat 

 hij , om een ander voorbeeld te kiezen , na het drinken van een 

 glas water, dat hem voor sterken drank opgedrongen is, zijn 

 hoofd beneveld gevoelt, ja zich geheel beschonken waant, en zich 

 dienovereenkomstig gedraagt, zonder dat hem zulks ingegeven was. 



