— 344 - 



wij thans gerustelijk als bewezen houden door de ontdekking der 

 eenvoudigere electro-biologische behandeling, die dezelfde verschijn- 

 selen vermag voort te brengen , als de zoogenaamde magnetische. 

 Wij mogen het er voor houden, dat deze laatste, hoezeer in vorm 

 van de eerste verschillende, in haar tvezen daarmede geheel over- 

 eenkomt, en volkomen denzelfden invloed op de zintuigen en de 

 geestvermogens van den patiënt uitoefent. — misschien alleen met 

 dit onderscheid, dat de manipulatiën niet zoo spoedig eenen zóó 

 hoogen graad van hypnotisme te weeg brengen, als de geforceerde, 

 maar toch eigenwillige concentratie der gedachten, die het wezen 

 der electro-biologische bewerking uitmaakt. 



De mesmeristen (de magnetiseurs en sommige electro-biologen) 

 hebben hieromtrent geheel andere denkbeelden. Zij nemen aan, dat 

 bij hunne bewerkingen eene zekere kracht uit het ligchaam des 

 bewerkers in dat van den bewerkten overgaat, — eene kracht, die 

 sommigen in het magnetisme, anderen in de electriciteit, enkelen 

 in de levenskracht, velen eindelijk in eene zekere setherische vloei- 

 stof of eenig ander geheimzinnig onbekend iets zoeken , door tus- 

 schenkomst waarvan de wil der bewerkers invloed kan oefenen op de 

 ziel van den patiënt. — Hier echter magnetisme of electriciteit te 

 pas te brengen, bewijst alleen , dat zij, die dit doen, met die natuur- 

 krachten slechts oppervlakkig of geheel niet bekend zijn, hetgeen trou- 

 wens dan ook uit hunne redeneringen ten overvloedigste blijkt, l) 

 De levenskracht moest men hier ook buiten het spel laten: want, 

 zonder nog in aanmerking te nemen, dat het door zeer ve- 

 len betwijfeld wordt, of men wel geregtigd is zulk eene bijzondere 

 van de bekende natuurkrachten onderscheidene oorzaak des levens 

 aan te nemen, zoo is het denkbeeld van het overbrengen dier kracht 

 van den een op den ander door middel van strijkingen toch al te 



1) Een magnetiseur te Amsterdam, die het met de electriciteit hield, werd verzocht 

 zijne opinie te staven door eene magneetnaald door manipulatiën in beweging te bren- 

 gen. De zeer gevoelige naald werd onder een glazen stolp gezet, om de werking van 

 den hier noodzakelijk voortgebragten luchtstroom te voorkomen. De man sloofde zich 

 een uur lang af, tot hij niet meer kon, en het zweet hem langs het ligchaam gudsde , — 

 maar de naald bleef onbewegelijk ! 



