— 349 — 



schilt van dien droomenden toestand, waarin de slapende luide 

 spreekt, gesticuleert, bewegingen maakt, die bij den inhoud van 

 zijnen droom passen, enz. — hoezeer het ontstaan van zulk een 

 sterk ontwikkeld droomen toch altijd iets ziekelijks aanduidt. Na 

 het ontwaken herinnert zich de slaapwandelaar meestal niets of wei- 

 nig van het gebeurde, hetwelk, zooals wij weten, ook veelal het 

 geval is met hen , die in hunnen droom spreken. 



Dat nu een hierop gelijkende toestand ook ten gevolge van de 

 mesmerische bewerkingen kan ontstaan, — dat het zulk eenen 

 somnambule mogelijk kan zijn een gesprek te voeren, vooral met 

 zijnen bewerker, op wien zijne aandacht sterk bepaald is, — dit 

 is, wanneer wij ons al het voorgaande herinneren, niet zoo ver- 

 wonderlijk, en wordt door genoeg onwraakbare getuigenissen zoo 

 gestaafd , dat men moeijelijk weigeren kan , daaraan eenig geloof 

 te schenken. Er worden zelfs zaken van somnambules en helder- 

 zienden verhaald, die vreemder schijnen dan dit, en die toch niet 

 moeijelijk op eene vrij natuurlijke wijze te verklaren zijn. Ik 

 bepaal mij tot twee voorbeelden daarvan. Die naauwkeurige opga- 

 ven van plaatsen in boeken, van verlegde en vergetene voorwer- 

 pen , van kleine omstandigheden bij lang verledene gebeurtenissen , 

 die sommige somnambules gezegd worden gegeven te hebben, han- 

 gen af van het wederopkomen van oude aaneenschakelingen van 

 denkbeelden, dat ook wel in den gewonen droomenden toestand 

 plaats vindt, gelijk noble daarvan een paar trafiende voorbeelden 

 opgeeft, die ik hier gaarne zou overnemen, indien de ruimte het 

 toeliet. En dat een somnambule zich soms in vreemde talen, die 

 hi] wel verstaat, maar slecht spreekt, beter uitdrukt, dan hem in 

 den wakenden toestand mogelijk is, dit kan daardoor verklaard 

 worden, dat hij , geheel en uitsluitend beheerscht door het onderwerp 

 waarover hij spreekt, en door de aandrift, om zich juist in <?«e taal 

 uit te drukken, nu met gemak de hem wel bekende, maar in den 

 wakenden staat onder andere denkbeelden als bedolvene woorden 

 en uitdrukkingen vindt , en daarbij tevens niet belemmerd wordt door 

 die beschroomdheid , die zoovelen in den weg is bij het spreken eener 

 vreemde taal, waarin zij niet gewoon zijn een gesprek te voeren. 



