Wanneer men zich nu eene somnambule voorstelt, — veelal eene 

 zenuwachtige vrouw of meisje, die door gedurig herhaalde bewerkingen 

 nog gevoeliger en zenuwachtiger geworden is , en wier verbeeldings- 

 kracht door de met die bewerkingen vergezeld gaande aanhoudende 

 opwekking in een zeer geprikkeldeu toestand verkeert; — die daarbij 

 onvermijdelijk het hoofd vol heeft van hetgeen zij vernomen heeft 

 en nog gedurig verneemt aangaande de ongewone vermogens en de 

 kunststukken van andere somnambules en clairvoyantes , en zich 

 dus, daar zij toch reeds den toestand vaii het somnambulisme be- 

 reikt heeft, vastelijk verbeeldt, zelve nu ook eene hoogere kennis 

 deelachtig te zullen worden , gezigten te zullen zien , genezingen 

 te zullen verrigten enz. ; — en wanneer men daarbij nog in het oog 

 houdt, dat én eene zeer natuurlijke nieuwsgierigheid, én de be- 

 geerte, om aan anderen belangwekkend voor te komen, haar dit 

 doet ïvenschen en er naar doet streven, — dan geloof ik, dat men 

 het zeer natuurlijk vinden zal, dat de verbeelding haar eindelijk 

 in haren droomenden, slaapwandelen den toestand allerlei vreemde 

 voorstellingen voortoovert, en dat zij deze met volle overtuiging 

 als heilige waarheden aanneemt en aan haren bewerker mededeelt. 

 Daarin bestaat echter ook alles, wat wij van de wonderen van het 

 mesmerische slaapwandelen en helderzien mogen gelooven. Men 

 lette hier vooral op de reeds lang opgemerkte omstandigheid , 

 dat hetgeen de clairvoyante gedurende het zoogenaamde helder- 

 zien verkondigt, uUijd in volkomene overeenstemming is met den 

 aard harer geestesontwikkeling , met de mate harer aangeleerde 

 kundigheden, met de voorstellingen, die zij en haar bewerker 

 zich van het helderzien vormen, met hare geheele persoonlijk- 

 heid, — in één woord, dat hare gedurende den mesmerischen 

 slaap ontstane en n^edegedeelde voorstellingen altijd de blijken dra- 

 gen van geheel subjectief, in hare eigene ziel ontstaan, en niet 

 door voorwerpen buiten haar opgewekt te zijn. Alle voorstellingen, 

 dieeene clairvoyante zich vormt, — ik spreek hier natuurlijk slechts 

 van haar, die ter goeder trouw handelen — alle heldere denkbeel- 

 den die zij vermeent te verkrijgen van duistere en verborgene za- 

 ken, — de gezigten, de omgang met hoogere wezens, de ingevingen. 



