aan hare geloof waardiglieid twijfelen durft; zij krijgt zenuwtrekkin- 

 gen (zeer gevaarlijke, natuurlijk!), zoodra men van proefnemingen 

 begint te spreken, of zelfs zoodra zij de nabijheid van den twijfe- 

 laar ontwaart, enz. enz. Of er wordt gevorderd, dat men zich bij 

 het doen der proefnemingen zal onderwerpen aan voorwaarden, die 

 voor het bedrog eene ruime deur openen, en althans eene zuivere 

 waarneming onmogelijk maken. 



Bij dit volslagen gebrek aan goed gestaafde waarnemingen, die 

 de beweringen der mesmeristen in dit opzigt zouden kunnen beves- 

 tigen, komt nu, dat er een groot aantal waarnemingen bekend zijn, 

 door welke het onvermogen van ettelijke somnambules ten stelligste be- 

 wezen is. De Fransche Académie de médecine heeft het vermogen om 

 te zien zonder oogen enz. tot een punt van opzettelijk onderzoek ge- 

 maakt, en haar medelid burdin loofde daarbij in 1837 een prijs 

 van 3000 franken uit aan hem, die dat vermogen proefondervinde- 

 lijk bewijzen kon. De aanvragen kwamen in menigte, meestal ver- 

 gezeld van schriftelijke en zoo 't scheen goed gewaarborgde getui- 

 genissen. Maar kwam het tot proefnemingen, dan mislukten alle 

 zonder onderscheid. Drie jaren lang ging men hiermede voort; 

 eindelijk werd de prijsuitloving ingetrokken. Eene der laatste proeven 

 werd genomen op eene clairvoyante van Dr. teste, schrijver van 

 een handboek over dierlijk magnetisme. Aan deze clairvoyante, een 

 jong meisje, werd eene wel geslotene doos overhandigd, waarin een 

 gedrukt papier lag, hetwelk zij lezen zoude. Zij had beloofd dit 

 in tien minuten te zullen doen, doch het duurde een uur, voor 

 zij, op aandrang van teste zelven, zeide, dat er twee regels op het 

 papier stonden, en dat zij de woorden nous en sommes las; meer 

 verklaarde zij niet te kunnen. De doos werd geopend, en er lagen 

 zes regels in, waarin noch nous, noch sommes voorkwam! Meerma- 

 len, ook in ons land, zijn er zulke prijzen uitgeloofd; maar nooit 

 zijn die prijzen behaald. Meermalen heeft men, met den besten wil 

 om overtuigd te worden, proefnemingen voorgesteld en gedaan; 

 maar altijd zijn die proefnemingen mislukt. 



Voorbeelden van somnambules, die wezenlijk het gezegde vermo- 

 gen schenen te bezitten, maar bij een naauwkeurig onderzoek van 



