— 358 — 



heid verkregen heeft, waarvoor ik mijnen lezers verschooning vra- 

 gen moet. Een paar opmerkingen mogen hier echter nog eene 

 plaats vinden. 



De studie van die verschijnselen van het mesmerisme, wier be- 

 staanbaarheid als bewezen mag worden aangenomen, is voor den 

 physioloog en den zielkundigen niet onbelangrijk, en een naauw- 

 keurig onderzoek der zelve door middel van proefnemingen zeer 

 wenschelijk. Men houde echter in het oog, dat de mesmerische 

 toestand een tegennatuurlijke en ziekelijke toestand is. In de meeste 

 gevallen is hij voorbijgaand en laat geene sporen na. Maar wan- 

 neer hij zonder genoegzame omzigtiglieid , of bij herhaling bij eenen 

 en denzelfden persoon wordt voortgebragt , dan kan die toestand 

 blijvend worden en de schromelijkste gevolgen na zich slepen. Men 

 heeft dit waargenomen bij het zoogenaamde magnetisme; maar ook 

 de electro-biologische bewerking is, blijkens de ondervinding, niet 

 zonder gevaar. Om van hetgeen men elders waargenomen heeft niet 

 te spreken, zoo zijn hier te lande reeds verscheidene gevallen voor- 

 gekomen, waar de tegennatuurlijke toestand van de hersenverrig- 

 tingen en het denkvermogen nog dagen lang na de bewerking 

 voortduurden, en dof heid, voortdurende afgetrokkenheid, onver- 

 mogen om geregeld te denken eenigen tijd terugbleven. Men denke 

 hier aan den onmiskenbaren sterken invloed van het mesmerisme 

 op het hersen- en zenuwstelsel, en aan de groote overeenkomst van 

 het hypnotisme met sommige ziekelijke toestanden: somnambulisme, 

 catalepsis en sommige vormen van krankzinnigheid. Daarom kan 

 ik niet sterk genoeg waarschuwen tegen het magnetiseren en bio- 

 logiseren, zooals men het noemt, indien dit niet tot een bepaald 

 wetenschappelijk doej en door daartoe volkomen bevoegden in het 

 werk wordt gesteld. Is het doen van zoodanige proeven uit lou- 

 tere nieuwsgierigheid, of om eens eene grap te hebben, reeds daar- 

 om zeer af te keuren en hoogst onvoegzaam , omdat men in dat 

 geval een onwaardig spel drijft met de edelste vermogens des men- 

 schen, de bedenkelijke gevolgen van eene onberadene toepassing 

 van het mesmerisme mogen ieder aansporen om zich daar liever 



