— 363 — 



kan het gewas overgebragt worden. Dit verplaatsen van gewassen 

 naar gewesten, waar zij in het wild niet voorkomen, noemt men 

 ten onregte acclimateren. De vroegere meening toch, dat men eene 

 plantensoort aan hoogere of lagere warmtegraden zou kunnen ge- 

 wennen, kan thans niet meer worden aangenomen. 



Alle vraagstukken, welke den mensch en de inrigting zijner 

 maatschappij betrefien, zijn van zeer zamengestelden aard, en laten 

 zich zelden tot eenvoudige formules terugbrengen. Zoo is het ook 

 met het aangeduide onderwerp, en de physische toestanden zijn 

 het niet alleen, welke de meerdere of mindere verspreiding der 

 gekweekte gewassen bepalen. Yele zeer algemeen gebruikelijke voed- 

 selsewassen, en wier voortbrengsel door vervoer te duur zoude 

 worden, worden alom verbouwd waar dit mogelijk is. Van andere 

 kuituur -planten daarentegen, die in verschillende gewesten zouden 

 kunnen verbouwd worden, bepalen handel, industrie en politiek 

 het voordeel der verbouwing. En daar nu deze in onderscheidene 

 tijdvakken groote veranderingen ondergaan, worden dientengevolge 

 ook telkens de geographische grenzen der kuituur gewijzigd. Het 

 was eene dwaling, zoodanige wijzigingen aan veranderingen van 

 het klimaat toe te schrijven. Zoo wordt , wegens het mindere voordeel . 

 sedert eenige honderd jaren het suikerriet niet meer in Spanje, Sici- 

 lië, op de Canarische eilanden en in het noorden van Afrika ver- 

 bouwd. De wijnbouw heeft in Engeland en aan de boorden van den 

 Weichsel niet meer plaats, en heeft zich zelfs uit liet noordwesten 

 van Erankrijk gedeeltelijk teruggetrokken. Het groote dal van 

 Glocester, onder 510 N.Br., was weleer een vruchtbare wijngaard, 

 en in vroeger dagen voorzagen de wijnbergen van Thorn in Oost- 

 Pruissen in de behoeften der duitsche ridders. De kuituur der olijf- 

 boomen verminderde in Erankrijk en Italië, en verdween zelfs uit 

 sommige gewesten geheel, sedert deze olie uit de Levant met min- 

 der kosten kon worden aangevoerd, en over het algemeen meer een- 

 jarige oliezaden verbouwd werden. De min kostbare, veilige en 

 op alle gronden mogelijke verbouwing der aardappelen veroorzaakte 

 eene omwenteling in den landbouw, verdrong vele andere knolge- 

 wassen, peulvruchten, en beperkte zelfs den graanbouw. 



