— 366 — 



van 80 — 8,5^ c. , kan de garst nog rijpe vrucht voortbrengen. Lij- 

 nen welke eene gelijke gemiddelde zomerwarmte aanwijzen voor de 

 plaatsen waarover zij getrokken zijn , noemt men Isotheren. Kent men 

 nu de isotherische lijn van 80—8,50, dan kan men vooraf bepalen, 

 tot hoe ver naar den Noord- en Zuid-pool, tot welke hoogte op de 

 bergen, de landbonw kan gevestigd worden. — De grens van dit 

 gewas naar de warmere gewesten hangt overigens niet alleen van 

 de physische gesteldheid af. Waar de kuituur van andere graange- 

 wassen en vruchten mogelijk wordt, treedt de garst op den achter- 

 grond en wordt onder de voedergewassen van het vee gerangschikt. 



Rogge en Haver zijn belangrijke graangewassen voor Noord- en Mid- 

 den-Europa. Hunne kuituur heeft bijkans dezelfde noordelijke grens ; in 

 Zweden en Noorwegen op 65° — 66° N.Br. Daar de rogge echter alleen 

 op magere gronden, die weinig teelaarde en klei bevatten en op zand- 

 gronden, die voor andere graangewassen minder geschikt zijn, met 

 voordeel kan verbouwd worden, vindt men haar niet in die landen, 

 wier betere gronden voordeeliger vruchten kunnen voortbrengen. 



Geen graan is voor Europa gewigtiger dan de tarwe. Sedert 

 onheugelijke tijden wordt daarvan eene menigte van verscheidenhe- 

 den in Klein-Azië, Egypte en Europa verbouwd. De noordelijke 

 grens van deze plant wordt almede door de gemiddelde zomerwarmte 

 bepaald , hoezeer de tarwe niet enkel als zomergewas verbouwd wordt. 

 De wintertarwe wordt in het noorden door eene dikke sneeuw- 

 Jaag voor de winterkoude beveiligd, en valt daardoor onder de 

 wetten voor de zomergewassen. De isotherische lijn van 14° c. 

 wijst de uiterste grens van den tarwebouw aan. Maar daar de iso- 

 therische lijnen aan de breedtegraden niet evenwijdig zijn, ziet men 

 de tarwe, zoo als andere gewassen, tot ongelijke hoogte naar het 

 noorden opklimmen ; b. v. in Schotland tot 58° N.Br. , in Noor- 

 wegen tot 64°, in Zweden tot 62°, in Eusland tot 60° N.Br. bij 

 Petersburg. Moeijelijker is de zuidelijke grens van den tarwebouw 

 te bepalen. Gedeeltelijk wijkt daar dit graan voor nog meer voor- 

 deelige gewassen, of een te hooge warmtegraad maakt zijnen groei 

 onmogelijk. In de warmere gewesten worden daarom de hoogere 

 bergstreken aan den tarwebouw dienstbaar gemaakt. 



