— 371 — 



11,000 voet boven liet vlak der zee, zoodat dit gewas 900 voet 

 hooger dan de tarwe, en bijkans zoo hoog als de garst op- 

 klimt. Zoo is het ook in het noorden van Europa, waar de aard- 

 appel eenigzins meer dan de garst den Noordpool nadert. Op ïs- 

 land, waar de garst niet meer tiert, wordt nog een vroeg rijpe 

 aardappel geteeld. De hoogere warmtegraden beletten den groei van 

 dit amerikaansche berggewas, en beneden 4000 voeten kan men 

 het uit dien hoofde in de keerkringslanden niet meer verbouwen. 



Behalve den aardappel bezit Amerika nog andere gekweekte knol- 

 gewassen, die rijkelijk voedend meel bevatten. Door de veel min- 

 dere productie echter doen zij allen voor den aardappel verreweg 

 onder. Hiertoe behooren b. v. de Maniok of Manihot, de Cassave 

 en de pijlwortel. De eersten zijn heesterachtige gewassen met 

 eenen armsdikken vleezigen wortel. Aan weerszijden van de linie 

 tot 30° N. en Z. Br. gekweekt, werden ook naar de westkust van 

 Afrika, en onlangs ook naar Java, deze niet onbelangrijke aardvruchten 

 overgebragt. De opbrengst wordt gezegd de tarwe zesmaal te over- 

 treffen. — De pijlwortel en andere aanverwante gewassen brengen 

 het zoogenoemd Arrow-root voort, hetwelk onder de tropische voed- 

 selstofien eene plaats bekleedt, en waarvan thans omstreeks 450,000 ffi 

 naar Europa uitgevoerd worden. 



Ook sommige palmen behooren in Zuid-Amerika tot de voedsel- 

 gewassen , zoo als de Mauritius-palm , de zoogenaamde kool-palm enz. 



Waar de voor den mensch noodzakelijke voedselplanten niet 

 meer verbouwd kunnen worden , b. v. in de koudere gewesten van het 

 noordelijk halfrond der aarde, is nogtans de mensch niet geheel 

 uitgesloten. Daar vindt hij nog, behalve indejagt en de visscherij, 

 in sommige huisdieren eenen voldoenden steun, zoodra het plan- 

 tenrijk nog genoegzaam voedsel voor deze dieren oplevert. Mid- 

 dellijk is dan ook daar het plantenrijk de grondslag van eene, 

 hoewel in vele opzigten zeer onvolmaakte, maatschappij. Lapland 

 levert ons van dien toestand het schoonste voorbeeld op. Het be- 

 staan der bewoners is in die dorre gewesten aan het rendier geheel 

 verbonden. Daar is dit nuttige dier, wat elders het paard, het 

 rund, het kameel en de olijfant voor den mensch en de maat- 



