— 872 — 



schappij zijn. Een eigenaardig- korstmos, dat de hoogste graden 

 der koude verdraagt, tot het uiterste noorden opklimt, en in hoe- 

 veelheid toeneemt naarmate de overige gewassen verdwijnen, is het 

 voedsel van het rendier. "Geen gewas," zegt i-innaeus, "wordt in 

 geheel Lapland in zulk eene hoeveelheid aangetroöen als het 

 rendiermos. Waar geene andere plant voedsel meer vindt, daar 

 woekert het in overvloed. Deze met het dorre mos bedekte vel- 

 den, zijn de akkers des Laplanders, zijn vruchtbaarst weiland, en 

 de bezitter van zulk een woest gewest scliat zich gelukkig. Hij 

 kau het land niet beploegen en geen graan aan den schoot der 

 onveilige aarde toevertrouwen , en hij verkoos daarom het gelukkige 

 herdersleven. De rendieren zijn zijn rund, zijne kudde; als deze 

 wel vaart, is ook zijn welstand gevestigd. Het rendier verdraagt 

 de warmte niet, maar bemint de koude, en de Schepper wees het 

 de noordelijkste gewesten der aarde. Lapland, Ysland, Groenland 

 tot woonplaats aan. In den zomer trekt de Laplander met zijne 

 rendieren naar de bergen en wouden, en de kudde voedt zich met 

 het schaarsche gras en de bladen der struiken. Bij den invallenden 

 winter daalt hij in de valleijen af, en gedurende dezen langen tijd 

 leeft het rendier slechts van het rendiermos. In den bouw van het 

 dier ontwaart men doelmatigheid en geschiktheid tot deze leefwijze. 

 Gemakkelijk zoekt het onder de sneeuw- en ijsmassa's zijn eenig 

 en overvloedig voedsel. Daarom behoeft de herder geen winterstal 

 voor zijne kudde, hij behoeft in den zomer geene planten te droo- 

 gen en in huis te bewaren ; maar hij moet dag en nacht onder 

 den blooten hemel, aan weer en wind blootgesteld, zijne kudde 

 bewaken , opdat zij niet afdwale in de met sneeuw bedekte woestijnen , 

 en door beeren en wolven verscheurd worde. Voorzeker een le- 

 ven vol bezwaren, moeite en ontberingen! Maar rijkelijk ook be- 

 loond, want het rendier voorziet in alle behoeften van den armen 

 Laplander; de melk en het vleesch leveren hem zijn voedsel, en de 

 dik behaarde huid beschut hem tegen de felle winterkoude." 



Eene dergelijke afhankelijkheid van het dierenrijk vindt men ook 

 in die gewesten der aarde terng, waar de geheele oppervlakte nog 

 met zoogenaamde gezellig groeijende planten bedekt is, welke den 



