— 373 — 



groei van andere gewassen bijkans geheel buitensluiten. Eene ge- 

 lijkmatige gesteldheid van den grond en der luchtstreek, vooral 

 over groote vlakten , moet als de naaste oorzaak van dezen eigen- 

 aardigen groei beschouwd worden. Die gesteldheid is slechts voor 

 enkele plantensoorten geschikt, die zich nu als van zelve van 

 de geheele uitgestrektheid des terreins meester maken. — Bij eenen 

 lagen trap van beschaving worden deze gewesten door herdersvol- 

 ken bewoond, wier bestaan aan een of ander dier, dat van dezen 

 gezelligen plantengroei leeft , (b. v. het schaap , het paard , de lama's en 

 de kameelen) verbonden is. Zoodanige gewesten en toestanden worden 

 in alle werelddeelen aangetroffen. Zoo vindt men de heidevelden in 

 Europa, de stejipen in Azië, de pampas en llanos in Amerika, en de 

 bijkans onbewoonbare woestijnen in Afrika. Alle deze uitgestrekte 

 vlakten echter, waar thans veelal nog het nomaden- of herdersle- 

 ven de bovenhand heeft , bieden in de toekomst een ruim veld voor 

 den gezegenden landbouw aan. De nadere oorzaak toch, welke den 

 mensch van het nomadenleven tot den landbouw drijft, en van 

 eenen lageren trap des maatschappelijken levens tot eenen hoogeren 

 opvoert, ligt in de toenemende bevolking. In den nomaden-toestand 

 heeft de mensch eene groote uitgestrektheid terrein voor zijn be- 

 staan noodig, terwijl de landbouwer van eenen betrekkelijk kleinen 

 akker ruim voedsel voor vele menschen trekt. Op die wijze zal 

 eenmaal met de toenemende bevolking de landbouw zich meer 

 en meer uitbreiden , de menschelijke maatschappij volmaakter wor- 

 den, en zullen zich overal de grondslagen vestigen voor ontwik- 

 keling en veredeling van het menschelijk geslacht. 



