22 



dat daar ook leem zal gevonden worden, hetgeen zich dan ook uit 

 de zamenstelling van de meeste dier steensoorten wel laat verklaren. 

 Dat dit leem veel tot verbetering van den grond dient, als ook dat 

 zand- en veengronden hiermede vermengd eene grootere waarde ver- 

 krijgen, en dat het met nut tot dorschvloeren dient, is bekend. Minder, 

 dat men er op sommige plaatsen steenen van bakt. Daar men dit 

 leem echter hier zelden in uitgebreide lagen aantreft, raken zulke 

 gronden voor de steenbakkerijen spoedig uitgeput. Zoo bestond er 

 voor eenige jaren eene steenbakkerij bij Weerdinge, welke ik echter 

 niet weet of daar thans nog aanwezig is. Nog dezen zomer werd 

 mij eene voormalige steenbakkerij , waarschijnlijk van gelijksoortig 

 leertr uit de vloedvorming, bij Hoog Soeren (Gelderland) aangewe- 

 zen. Ook in Overijssel, vindt men het leem der vloed vorming door- 

 gaans slechts in kleinere klompen, in tegenstelling der zeer uit- 

 gebreide en diepe lagen leem uit de tertiaire vorming. 



Klei vindt men, zoover ik weet, in Drenthe niet, zoodat de 

 bouwaarde overal zand is, doch veelal vrij vruchtbaar zand, deels 

 door de vermenging .met leem , deels door die met veen. Door de 

 laatste vermenging beloonen de meeste heiden zeer wel de moeite 

 der ontginning, wanneer die met kennis van zaken geschied is. 

 De verdeeling der marken (gemeente-gronden), die in vele streken 

 reeds plaats gehad heeft, zal, bij de voortgaande uitbreiding van 

 goede wegen en vaarten, aan het land een geheel ander aanzien 

 geven. Waar die marken echter thans nog bestaan, belet hun ge- 

 meenschappelijk bezit alle verbetering. Het zijn of lage graslanden , 

 of, het meest, heidevelden, welke laatste onafzienbare golvend op 

 en neder gaande vlakten uitmaken, van de sporen der dagelijks 

 huiswaarts keerende schapen met bijkans evenwijdige lijnen door- 

 sneden, of dienende tot het heide afmaaijen (voor het maken van 

 bezems, boenders enz., of tot brandstof), of tot het steken van 

 plaggen voor mestvermeerdering. Zoodra er zich eenige teelaarde 

 door den wasdom der heidestruiken en andere planten gevormd 

 heeft, wordt deze weder weggenomen en alle toeneming van vrucht- 

 baarheid alzoo belet. Om eenige, naar evenredigheid weinige, bouw- 

 akkers of zoogenaamde essen te bemesten , blijven zeer uitgestrekte 



