— 55 — 



gen der laatste jaren meer en meer geleid hebben tot erkenning, 

 dat de eene kracht in de andere kan overgaan; sedert het geen 

 los vermoeden meer, maar eene door proeven gerugsteunde stelling 

 is, dat warmte, licht, elektriciteit, magnetismus, scheikundige 

 werking en zelfs werktuigelij ke kracht slechts wijzigingen zijn van 

 ééne hoofdkracht, welke zich, naar gelang der omstandigheden 

 waaronder zij optreedt, verschillend uit, — sedert wij bepaaldelijk 

 weten dat elektriciteit zich in warmte kan omzetten, en wij die 

 warmte met de hand voelen en bare hoegrootheid met den ther- 

 mometer meten kunnen, — is het geoorloofd ook eene omzetting 

 in tegenovergestelden zin als mogelijk, ja zelfs als waarschijnlijk 

 te onderstellen. 



Uit het gezegde volgt reeds, dat, naar mijn inzien , de elektrische 

 verschijnselen, de bliksem en de donder, die zoo vaak de hagel- 

 buijen vergezellen, er niet de oorzaak, maar het gevolg van zijn. Ik 

 weet, dat dit in strijd is met de meening, welke door velen, en 

 daaronder uitstekende mannen, wordt voorgestaan. Doch ter we- 

 derlegging behoef ik mij slechts te beroepen op één enkel algemeen 

 bekend feit, dat namelijk vele hagelbuijen zonder onweder voorbij- 

 gaan. Waar beide luchtverschijnselen gepaard gaan , daar zien wij , 

 wel is waar, het eerst de bliksemstralen, en hooren wij den donder, 

 terwijl eerst later de hagel verschijnt, doch deze opvolging is slechts 

 schijnbaar, want van de bui, die nog op een half uur afstands van 

 ons woedt, zijn het alleen de bliksemstralen, die ons oog, en de 

 donderslagen , die ons oor treffen , terwijl de hagel eerst op de plaats 

 zelve, waar hij valt, zigtbaar wordt. 



Desniettegenstaande is het juist op de meening, dat de elektrische 

 toestand der lucht de hoofdoorzaak van de hagelvorming is, dat 

 niet alleen meer dan eene theorie daarvan berust, maar zelfs heeft 

 men gemeend, en meenen sommigen nog, dat men de met gewassen 

 bebouwde velden voor het gevaar van den hagelslag beveiligen kan 

 door elektriciteits- afleiders. Guenaut de monïbeillard had in 

 1776 het eerst daartoe den voorslag gedaan, doch het was eerst 

 sedert 1820 , — toen de fransche apotheker la postolle beweerd liad , 

 dat het voldoende was om op een veld een aantal staken met touwen 



