— 58 — 



selen te kastijden. Eene ruimere natuurbeschouwing, waarbij men 

 het beperkt standpunt van enkele individus verlaat en het geheel 

 tracht te overzien, leert ons integendeel altijd de schoone harmonie 

 kennen, welke in al het geschapene heerscht. De hagel kan ons 

 hiervan een trefiend voorbeeld opleveren. Juist die jaren, waarin hij 

 de grootste verwoestingen aanrigt, zijn over het algemeen ook de 

 vruchtbaarste. De reden hiervan laat zich gemakkelijk inzien. Eene 

 groote luchtwarmte en veel vocht in den dampkring worden ver- 

 eischt tot de vorming van groote hagelsteenen, die de velden hier 

 en daar kunnen verwoesten; maar diezelfde luchtwarmte en de 

 nedervallende regenbuijen doen elders het graan welig groeijen , 

 waarvan ons brood gebakken wordt, en het gras, waarmede het 

 vee zich voedt, welks vleesch wij eten. Wat ik vroeger reeds gezegd 

 heb, kan ik hier slechts herhalen: de marktprijs der wezentlijkste 

 levensbehoeften wordt nimmer verhoogd door de hagelstormen , waar- 

 door slechts enkele streken van eenen doorgaans zeer beperkten omtrek 

 getroflen worden. 



Het is met dat al hard , — zoo zal men mij tegenvoeren , — voor 

 hem wien het treft. Het is zoo : maar vergeten wij niet , dat de mensch 

 een verstandelijk wezen is, en dat hij in eene maatschappij leeft. 

 Indien hij verzuimt van deze hem geschonkene voorregten gebruik 

 te maken, wie moet dan de schuld dragen? Reeds sedert vele jaren 

 bestaat er gelegenheid, om zijne te velde staande gewassen, voor 

 eenen betrekkelijk zeer geringen prijs, tegen hagelschade te verze- 

 keren. Dus doende kan die schade, door over zeer velen verdeeld 

 te worden, tot bijna niets worden teruggebragt. Hij, die dit nalaat 

 en zijnen oogst vernield ziet, hij klage noch de wetenschap aan, 

 die hem geen hulpmiddelen daartegen heeft verschaft, noch het 

 allerminst de Voorzienigheid, dat zij hem niet in hare afzonderlijke 

 hoede heeft genomen; maar hij beschuldige alleen zich zelven, en 

 zijne eigene zorgeloosheid. Zoo ergens dan geldt hier het: '■'■ Aide 

 toi et Dieu faidera." 



