— 119 — 



wat ons voornaamste voedsel uitmaakt; zij zullen het niet gelooven, 

 dat dit nog op zulk eene ruwe wijze geschiedt, dat een half naakt 

 werkman, met inspanning van alle krachten met zijne ontbloote 

 armen het deeg uit den trog trekt en met kracht er weder in werpt ^ 

 zoodat het zweet, dat hem van alle kanten uitbreekt, langs armen 

 en hoofd vloeit en in den trog druppelt, waar het zich met dat- 

 geen , wat tot voedsel voor den mensch moet dienen , vermengt. "Of- 

 schoon dit alles bij den eersten aanblik gegrond schijnt, zoo wordt 

 het ons toch bij eenig nadenken duidelijk, waarom het kneeden van 

 tarwebrood nog steeds door ligcliamelijken arbeid geschiedt. Dit 

 opligten van het deeg, dat van elkander scheuren met de handen 

 is geene onverschillige zaak; er wordt meer gevorderd, dan alleenlijk 

 liet meel met water gelijkvormig te mengen. Het komt er toch 

 vooral op aan, om de in het meel bevatte kleefstof geheel met het 

 water te verzadigen en in die veerkrachtige massa te veranderen , waar- 

 door het mogelijk wordt, een goed gerezen brood te verkrijgen. Bij 

 het roggebrood b. v. is de machinale bewerking reeds lang en 

 zelfs vrij algemeen in gebruik. Waar is het, dat, daar men het deeg 

 voor het roggebrood op vele plaatsen met de voeten treedt, dit ze- 

 ker aanleiding gaf, om zulks door de meer zindelijke machinale 

 bewerking te vervangen, maar, wat voor het roggebrood goed en 

 gemakkelijk uit te voeren was, kan daarom nog niet voor het tar- 

 webrood dienen. Het roggemeel heeft eene geheel andere zamen- 

 stelling dan het tarwemeel , zoodat men er zulk gerezen brood niet 

 van kan maken, zoo als dit van het tarwemeel gebakken wordt. 

 Men behoeft hier dan ook niet te zorgen , dat de kleefstof in de 

 meer genoemde veerkraclitige massa veranderd wordt, die boven- 

 dien met lucht gemengd, die stijfsel geheel insluit, zoo als dit 

 van een goed gekneed tarwedeeg de noodzakelijke vereischten zijn. 

 Hieraan is het voornamelijk toe te schrijven, dat vele werktui- 

 gen , die men reeds tot het kneeden van tarwebrood ontworpen 

 heeft en in gebruik gebragt, niet voldaan hebben en na korteren 

 of langeren tijd gediend te hebben, weder verworpen zijn. Dit is 

 echter het geval niet met den dusgenoemden broodhieecler {jpéiris- 

 seur) van den lieer boi-and, den uitvinder van den boven ge- 



